Aydın Adnan Menderes Üniversitesi
İletişim Fakültesi / Gazetecilik Bölümü
Öğrenci Uygulama Haber Sitesi

Kripto piyasası ve yapay zekanın tahminleri ile ilgili bilinmesi gerekenleri konuştuğumuz yazılımcı Fatih Demirer ile Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümünde görev yapan Dr. Öğr. Üyesi Samsun Mustafa Başarıcı, yapay zekanın kripto piyasalarında geleceği bilen bir sistem değil  geçmiş verileri analiz ederek olasılık hesaplayan güçlü bir araç olduğuna dikkat çekti. Uzmanlara göre küresel gelişmelerin yön verdiği piyasalarda hiçbir algoritmanın yüzde 100 doğruluk garantisi bulunmuyor. 

Kripto para piyasaları ve yapay zeka teknolojileri son yıllarda finans dünyasının en çok konuşulan başlıkları arasında yer alıyor. Bir yanda saniyeler içinde değişen dijital varlık piyasaları, diğer yanda milyonlarca veriyi eş zamanlı analiz edebilen yapay zeka sistemleri bulunuyor. Peki yapay zeka gerçekten kripto piyasasının geleceğini öngörebilir mi, yoksa sadece geçmiş verilerin matematiksel bir yorumunu mu yapıyor? Yazılımcı Fatih Demirer ve akademisyen Samsun Mustafa Başarıcı, kripto sistemlerinden yapay zekanın çalışma mantığına, yatırım botlarından dijital para sistemlerine kadar merak edilenleri anlattılar.

Kripto sistemi ve borsa

Fatih Demirer, kripto sisteminin temelinin kriptografi yani şifreleme teknolojisine dayandığını belirtiyor. Kripto para birimlerinin özel algoritmalarla şifrelendiğini ve her transferde verinin yeniden işlenerek blok zincire eklendiğini ifade ediyor. Bu yapı, işlem sayısı arttıkça daha karmaşık hale geliyor. Özellikle madenciliğin zamanla daha fazla enerji ve maliyet gerektirdiğini, hatta bazı durumlarda elde edilecek kazancın maliyetin altında kalabildiğini söylüyor. Kripto varlıkların sanal para olarak görünse de aslında dijital ortamda çalışan şifreli bir sistem olduğunu vurguluyor. Ayrıca devlet para birimlerinin merkez bankası güvencesine dayanırken, kriptoda belirli bir arz limiti bulunduğunu ve üretimin madencilik yoluyla yapıldığını, arz arttıkça üretimin zorlaştığını ve birçok kişinin bu nedenle süreçten çekildiğini anlatıyor. Kripto borsalarının ise bu dijital varlıkların alınıp satıldığı platformlar olduğunu ve kullanıcıların piyasa hareketlerine göre işlem yaptığını belirtiyor. Dr. Öğr. Üyesi Samsun Mustafa Başarıcı ise kriptoyu yalnızca bir para sistemi değil, aynı zamanda bir güvenlik yöntemi olarak değerlendiriyor. Kriptonun blok zincir tabanlı güvenli işlem yapma yaklaşımı olduğunu, bilgilerin tek bir kişide değil dağıtılarak tutulduğunu ve ancak belirli parçalar bir araya geldiğinde bütün veriye ulaşılabildiğini söylüyor. Matematiksel olarak karmaşık bir yapıya sahip olduğunu, bu yapı sayesinde güvenli dijital işlem yapılabildiğini ifade ediyor. Kripto paraların ise tamamen dijital ortamda üretilen, madencilik yoluyla ortaya çıkan ve merkezi olmayan bir ödeme sistemi olduğunu vurguluyor. 

Kullanılan yazılım dilleri

Yapay zeka destekli kripto tahmin sistemlerinin temelinde veri analizi ve algoritmaların bulunduğunu belirten Başarıcı, “Yapay zekanın şu anda geldiği nokta büyük dil modelleri üzerine kurulu. Yani veriler arasında bağlantı kurmaya çalışan sistemler. Dil olarak aslında her türlü programlama dili kullanılabilir. Önemli olan algoritmalardır. Hız önemliyse makine diline yakın diller kullanılır. C, C++ hatta assembly gibi diller tercih edilebilir. Daha üst seviyede ise C#, Java gibi diller kullanılabiliyor. Sonuçta yaptığımız şey devasa bilgi yığınları arasındaki ilişkileri bulmak.” dedi. Yapay zeka geliştirme süreçlerinde özellikle Python’un öne çıktığını ifade eden Demirer ise, “Yapay zeka teknolojisinin geliştirilmesinde öncelikli olarak Python başı çekiyor. Ancak yapay zekanın yazılımsal yapısı diğer programlama dilleriyle de entegre olabilen bir esnekliğe sahip. Dolayısıyla API'ler ve çeşitli entegrasyon yöntemleriyle herhangi bir programlama dili kullansanız bile yapay zekaya bağlanabiliyorsunuz. Fakat işin çekirdek geliştirme noktasına bakarsanız Python ve Java gibi belirli diller en önde yer alıyor.” ifadelerini kullandı.

Yapay zeka kahin değil

Başarıcı, yapay zekanın en güçlü yönünün geçmiş veriler arasındaki ilişkileri analiz etmek olduğunu belirterek, “Geleceğe dair matematiksel öngörüler oluşturabilir ama ekonomi sadece matematik değil; psikolojik ve siyasi etkiler de işin içinde. Donald Trump gibi bir liderin ani açıklamaları bile piyasaları tamamen değiştirebilir. Bu tür değişimler yapay zekayı yanıltabilir.” dedi. Demirer de yapay zekanın kesin sonuç üretemeyeceğini vurgulayarak, “Yapay zekanın geleceğe yönelik tahmin tutturma olasılığı ortalama yüzde 60 ile 75 civarındadır. Geçmiş verileri, faiz kararlarını ve diğer ekonomik ilişkileri analiz eder ancak geleceği kesin olarak bilemez. İkinci bir yapay zekayla teyit edilse bile hata payı her zaman vardır. Yapay zekanın asıl amacı geleceği görmek değil, geçmişe dayalı veri analizi çıkarmaktır.” ifadelerini kullandı.

Kripto piyasasında güvenlik, yapay zeka ve geleceğin yatırım sistemi

Başarıcı, kripto sistemlerinin teknik açıdan oldukça güvenli olduğunu ancak insanların sisteme karşı hâlâ psikolojik bir güvensizlik taşıdığını belirterek, “Kripto sistemleri merkezi olmadığı için klasik bankacılık sistemlerine göre farklı bir yapıya sahip. Ancak ilk dönemlerde dark web ve yasa dışı işlemlerle anılması toplumda olumsuz bir algı oluşturdu.” dedi. Yapay zekanın yatırım dünyasında giderek daha fazla kullanılacağını ifade eden Başarıcı, şirketlerin maliyetleri azaltmak için otomatik sistemlere yöneldiğini, gelecekte yatırım danışmanlığı ve piyasa analizlerinde yapay zekanın daha baskın hale gelebileceğini söyledi. Demirer ise dijital sistemlerdeki en büyük risklerden birinin siber saldırılar ve altyapı problemleri olduğunu belirterek, “Şifrelerin casus yazılımlarla ele geçirilmesi durumunda kullanıcı büyük zarar yaşayabilir. Ayrıca uzun süreli elektrik veya sistem kesintilerinde borsalara erişim durabilir ve insanlar paralarına ulaşamayabilir.” ifadelerini kullandı. Demirer, yapay zekanın tüm yatırım süreçlerini yönetmesinin ileride yeni riskler doğurabileceğini savunarak, “Hem yatırımcı hem de borsa yapay zekaya bağlanırsa sistem tamamen otomatik hale gelir. Bu da merkezi bir yapay zeka modelinin oluşmasına neden olabilir.” dedi. Yatırım konusunda riskin dağıtılması gerektiğini de vurgulayan Demirer, “Bu bir yatırım tavsiyesi değildir ancak doğru yatırım, tüm parayı tek bir alana koymamak. Örneğin sermayenin bir kısmını kriptoya, bir kısmını emtiaya, vadeye veya farklı yatırım araçlarına bölmek riski azaltabilir. Tüm varlığını tek bir sisteme bağlayan kişiler, büyük piyasa düşüşlerinde ciddi kayıplar yaşayabiliyor.” diye konuştu.

Yapay zeka yeni meslek alanları oluşturacak mı?

Başarıcı, yapay zekanın gelecekte iş dünyasında büyük dönüşümler oluşturacağını belirterek, “Şirketler maliyetleri azaltmak ister. Eğer bir robot daha verimli çalışıyorsa insan yerine robot kullanacaktır. Bugün bile bankalarda yatırım tavsiyelerini botlar vermeye başladı. Tamamen insansız bir sisteme kısa vadede geçileceğini düşünmüyorum ama ciddi bir küçülme olacaktır.” dedi. Başarıcı ayrıca gelecekte yapay zekayı doğru kullanmayı öğreten uzmanlık alanlarının ortaya çıkabileceğini ifade ederek, “İnsanlara yapay zekayı nasıl verimli kullanacaklarını anlatan yeni uzmanlıklar oluşabilir.” diye konuştu. Demirer ise yapay zekanın yazılımcıları tamamen ortadan kaldırmayacağını belirterek, “Artık insanlar sürükle-bırak sistemlerle kendi takip çizelgelerini ve otomatik uyarı sistemlerini kurabiliyor. Yapay zeka yazılımcıların işini elinden almıyor çünkü amacı yazılım geliştirmek değil, veri analizi ve tahmin üretmek.” ifadelerini kullandı. Demirer, şirketlerin yapay zekayı özellikle analiz, otomasyon ve piyasa takibi alanlarında daha fazla kullanacağını da sözlerine ekledi.

Haber: Melis Özçelik