Aydın Adnan Menderes Üniversitesi
İletişim Fakültesi / Gazetecilik Bölümü
Öğrenci Uygulama Haber Sitesi

Yaklaşık yarım asırlık tecrübeye sahip İsmail Çarşanlı, mesleği ondan öğrenen oğlu Ahmetcan Çarşanlı ve 20 yıldır mesleğin içerisinde olan Hüseyin Cambaz, lastikçiliğin geçmişten bugüne geçirdiği dönüşümü, teknolojinin etkisini ve sektörde yaşanan ara eleman sorununu değerlendirdi.

Lastikçilik, yüksek risk, fiziksel güç ve deneyim gerektiren geleneksel sanayi meslekleri arasında yer alıyor. Mesleğe uzun yıllarını veren ustalar, sektörün geçmişten bugüne geçirdiği dönüşümü ve değişen çalışma koşullarını değerlendirdi.

Hayatım bu mesleğin içinde geçti

İsmail Çarşanlı, lastikçilik mesleğine henüz 11 yaşında adım attığını belirterek, hayatının neredeyse tamamını bu işin içinde geçirdiğini ifade etti. İlk olarak kaplamacı yanında çalışmaya başladığını söyleyen Çarşanlı, o dönemlerde hem fiziksel şartların hem de çalışma koşullarının oldukça ağır olduğunu dile getirdi. Küçük yaşta çalışmanın kendisine erken sorumluluk bilinci kazandırdığını belirten Çarşanlı, mesleği öğrenmenin uzun yıllar süren bir süreç olduğunu vurguladı. Farklı ustaların yanında çalışarak deneyim kazandığını ifade eden usta, zamanla kendi iş yerini açma hedefiyle hareket ettiğini söyledi.

Zorluklarla şekillenen bir meslek hayatı

Meslek hayatı boyunca birçok ekonomik kriz ve iş kaybı yaşadığını dile getiren İsmail Çarşanlı, özellikle büyük firmalarla yapılan işlerde tahsilat sorunlarının ciddi mağduriyetlere yol açtığını belirtti. Yaptıkları işin karşılığını zamanında alamamanın esnafı zor durumda bıraktığını ifade eden Çarşanlı, bazı dönemlerde ciddi maddi kayıplar yaşadığını, hatta işini yeniden kurmak zorunda kaldığını söyledi. Buna rağmen mesleği bırakmayı hiç düşünmediğini belirten usta, “Her şeye sıfırdan başladığım zamanlar oldu ama pes etmedim.” sözleriyle yaşadığı süreci özetledi.

Fiziksel güç ve risk hâlâ belirleyici

İsmail Çarşanlı, teknolojik gelişmelere rağmen lastikçiliğin hâlâ ciddi riskler barındıran bir meslek olduğunu vurguladı. Özellikle kamyon ve traktör lastiklerinde kullanılan yüksek basıncın tehlike oluşturduğunu belirten usta, iş kazalarının bu alanda önemli bir risk olduğunu ifade etti. Çarşanlı, özellikle eski tip ağır vasıta ve zirai lastiklerde işin daha da zorlaştığını dile getirerek, geçmişte birçok işlemin tamamen el gücüyle yapıldığını söyledi. Traktör ve kamyon lastiklerinin sökülmesinde “levye” adı verilen demir çubukların kullanıldığını, bazı durumlarda 6-8 levyenin aynı anda kullanılarak lastiğin janttan ayrıldığını ifade etti. Bu işlemlerin hem ciddi fiziksel güç hem de deneyim gerektirdiğini belirten Çarşanlı, günümüzde makineler sayesinde bu sürecin kolaylaştığını ancak eski sistemin hâlâ mesleğin temelini oluşturduğunu vurguladı. Mesleğin sadece teknik bilgiyle değil, aynı zamanda dayanıklılık ve tecrübe ile sürdürülebileceğini de sözlerine ekledi.

“Çalışmadan ayakta kalamazsın”

Yılların deneyimine sahip olan Çarşanlı, meslekte başarının en önemli unsurunun çalışkanlık olduğunu belirtti. Gençlerin kısa sürede kazanç elde etme beklentisinin bu meslekle örtüşmediğini ifade eden usta, sabır ve sürekliliğin önemine dikkat çekti: “Bu iş emek ister, sabır ister. Çalışmadan ayakta kalamazsın.” diyen Çarşanlı, mesleğin ancak zaman içinde öğrenilebileceğini vurguladı.

Gençler sanayiye yönelmiyor

Sektörde en büyük sorunlardan birinin ara eleman eksikliği olduğunu belirten Çarşanlı, gençlerin sanayi mesleklerine ilgi göstermediğini söyledi. Çırak bulmanın giderek zorlaştığını ifade eden usta, mevcut ustaların da yaşlandığını ve yerlerine yeni neslin yetişmediğini dile getirdi. Bu durumun ilerleyen yıllarda sektörde ciddi bir açık oluşturabileceğine dikkat çekti.

Asıl zorluk meslekte değil, esnaflıkta

Ahmetcan Çarşanlı ise mesleğe çocuk yaşta babasının yanında başladığını belirterek, yaklaşık 5-6 yıldır aktif olarak lastikçilik yaptığını söyledi. Küçük yaşlardan itibaren işin içinde olduğunu ifade eden Çarşanlı, mesleğin teknik kısmının zamanla öğrenilebildiğini ancak asıl zorluğun ticari süreçlerde yaşandığını dile getirdi: “İşin teknik kısmı artık makineler sayesinde kolaylaştı ama esnaflık kısmı çok zor.” diyen Çarşanlı, özellikle tahsilat sorunlarının işin sürdürülebilirliğini zorlaştırdığını belirtti.

Teknoloji işi hızlandırdı, rekabeti artırdı

Geçmişte tamamen insan gücüne dayalı olan lastikçilik işlerinin bugün büyük ölçüde makinelerle yapıldığını belirten Çarşanlı, teknolojinin iş sürecini ciddi şekilde hızlandırdığını söyledi. Çarşanlı, geçmişte el emeğiyle bir günde yaklaşık 5 ila 10 aracı anca yapabildiklerini, günümüzde ise makineler sayesinde bu sayının 40–50 araca kadar çıktığını ifade etti. Bu durumun hem iş yükünü azalttığını hem de hizmet hızını artırdığını dile getiren Çarşanlı, ancak artan hızın beraberinde rekabeti de getirdiğini, sektöre daha fazla işletmenin girmesiyle kazançların bölündüğünü söyledi.

Yüksek basınç ciddi risk oluşturuyor

Mesleğin en tehlikeli yönlerinden birinin yüksek basınç olduğunu belirten Ahmetcan Çarşanlı, özellikle ağır vasıta ve zirai araç lastiklerinde bu riskin daha da arttığını söyledi: “Lastiklerdeki basınç çok yüksek olduğu için patlama riski var. Bu tür durumlarda ciddi kazalar yaşanabiliyor.” diyen Çarşanlı, zaman zaman bu olayların haberlere de yansıdığını ve ölüm ya da ağır yaralanmalarla sonuçlanan vakaların görülebildiğini ifade etti. Bu nedenle güvenlik önlemlerinin ihmal edilmemesi gerektiğini vurgulayan Çarşanlı, mesleğin dikkat ve bilinç gerektirdiğini sözlerine ekledi.

“Bir telefon çalar, hemen yola çıkarsın”

Hüseyin Cambaz, mesleğin en zor yönlerinden birinin düzensiz çalışma koşulları olduğunu belirterek lastikçilikte mesai kavramının olmadığını ifade etti: “Bu işte bayram seyran yok. Bir telefon çalar, hemen yola çıkarsın. Özellikle yol yardım işleri çok ağır oluyor ama yıllardır yaptığımız için alıştık.” Sektörün son yıllarda ekonomik olarak hareketlendiğini de söyleyen Cambaz, özellikle zorunlu kış lastiği uygulamasının önemli bir etken olduğunu belirtti. Eskiden işlerin daha çok yaz aylarında yoğunlaştığını ifade eden Cambaz, kış lastiği zorunluluğu ile birlikte sektörün artık yılın her döneminde aktif hale geldiğini, bunun da iş hacmini artırdığını sözlerine ekledi.

Teknoloji işleri kolaylaştırdı, mesleğin yükü devam ediyor

Hüseyin Cambaz, geçmişte tamamen insan gücüne dayalı yürütülen işlerin bugün büyük ölçüde makinelerle yapıldığını belirterek teknolojinin sektörde önemli bir dönüşüm yarattığını ifade etti. Eskiden ağır araçların elle kaldırıldığını ve işlemlerin daha zor şartlarda yapıldığını söyleyen Cambaz, bugün makineler sayesinde birçok işlemin daha hızlı ve kolay gerçekleştirilebildiğini dile getirdi. Buna rağmen tamir ve detay gerektiren işlerde ustalığın hâlâ büyük önem taşıdığını vurguladı. Mesleğin fiziksel açıdan oldukça yıpratıcı olduğunu da belirten Cambaz, yıllar içinde sağlık sorunları yaşadığını ifade etti. İşin ağırlığı nedeniyle 2005 yılından bu yana üç ameliyat geçirdiğini söyleyen Cambaz, lastikçiliğin ciddi emek ve dayanıklılık gerektiren bir meslek olduğunu dile getirdi.

Gençler sabırlı olmalı

Hüseyin Cambaz, sektörde zaman zaman ara eleman sıkıntısı yaşandığını ancak son yıllarda bu durumun kısmen dengelenmeye başladığını ifade etti. Meslek okullarından gelen öğrencilerle de çalıştıklarını belirten Cambaz, özellikle mesleğe yatkın gençleri tercih ettiklerini söyledi. Gençlerin işte kalıcılığında ücretin önemli olduğunu vurgulayan Cambaz, emeğinin karşılığını alan çalışanların meslekte daha uzun süre kaldığını belirtti. Lastikçiliğin kısa sürede öğrenilebilecek bir iş olmadığını ifade eden Cambaz, ustalaşmak için en az üç-dört yıllık çıraklık gerektiğini söyleyerek, sabır gösteren gençler için mesleğin hâlâ iyi bir seçenek olduğunu dile getirdi.

İş güvenliği ve teknoloji yatırımı önemli

Hüseyin Cambaz, mesleğin riskli yönleri bulunduğunu ve özellikle yüksek basınçlı lastiklerin ciddi tehlike oluşturabildiğini ifade etti. İş güvenliği kapsamında yasal düzenlemelere uyduklarını belirten Cambaz, geçmişte çalışma ortamlarında daha fazla risk bulunduğunu, ancak zamanla güvenlik standartlarının arttığını söyledi. Özellikle kompresörlerin dışarıya alınmasının hem gürültüyü azalttığını hem de olası tehlikelerin daha kolay fark edilmesini sağladığını dile getirdi. Teknolojik ekipmanların gelişmesinin iş süreçlerini kolaylaştırdığını belirten Cambaz, yeni sistemlerin hem güvenliği hem de çalışma verimliliğini artırdığını ifade etti. Teknoloji yatırımlarının özellikle yeni başlayan çalışanların mesleğe uyumunu kolaylaştırdığını söyleyen Cambaz, modern ekipmanların işi daha anlaşılır hale getirdiğini ve öğrenme sürecini hızlandırdığını belirtti. Ayrıca sektördeki yeniliklerin takip edilmesi ve teknolojiye yatırım yapılmasının işin sürdürülebilirliği açısından önemli olduğunu sözlerine ekledi.

Haber: Enes Kaan Kanat