Aydın Adnan Menderes Üniversitesi
İletişim Fakültesi / Gazetecilik Bölümü
Öğrenci Uygulama Haber Sitesi

Müjde Tönbekici, üniversite eğitimi için geldiği İzmir’de okuduğu kitapların ardından merak ettiği Şirince’ye 21 yaşında yerleşmeye karar verdi. Köyde yaşamaya başladıktan sonra, yaklaşık 40 yıl önce İsviçreli arkadaşı Marienne’den tattığı mürver çiçeği şerbetini hazırladı. Önce konuklarına ikram ettiği içecek, zamanla Şirince’nin yerli halkı tarafından da tezgâhlarda sunulmaya başladı.

Çocukluğunu İsviçre’de geçiren Müjde Tönbekici, ailesiyle Türkiye’ye döndükten sonra Bursa’ya yerleşti ve lise öğrenimini burada sürdürdü. Üniversite eğitimi için İzmir’e geldiğinde Dido Sotiriyu’nun “Benden Selam Söyle Anadolu’ya” romanını ve Sabahattin Ali’nin “Kırkıncı” öyküsünü okudu. Bu eserlerin ardından Şirince’yi merak etti.

Kitaplardan Şirince’ye uzanan yol

İzmir’den trenle Selçuk’a, oradan dolmuşla Şirince’ye giden Tönbekici, köyde karşılaştığı insanlardan ve özellikle halkın görünüşünden etkilendiğini anlatıyor. Mübadele sonrası köyde yaşayanların al yanaklı, beyaz tenli ve mavi gözlü olmasının dikkatini çektiğini belirtiyor. Köy halkının misafirperverliğinin ve kendisine yaklaşımının da Şirince’de yaşama kararında payı olduğunu söylüyor. 21 yaşında ve yalnız yaşayan genç bir kadın olarak köyde kabul gördüğünü anlatıyor. Şirince’ye yerleşme kararını ailesine açıkladığında annesinin, “Kızım, sen deli misin, ne işin var orada?” diye tepki gösterdiğini aktarıyor. Buna rağmen 1981’de köye taşınmış. O dönemde Şirince’de yolların toprak olduğunu, bazı evlerin bakımsız kaldığını ve turistlerin henüz düzenli olarak gelmediğini anlatan Tönbekici, rehberlik yaparak kazandığı parayla harabe durumundaki bir yapıyı satın almış. Yapıyı yerel ustalarla onardığını belirten Tönbekici, köyde geçirdiği yılların Şirince’yle kurduğu bağın bir parçası olduğunu söylüyor. Eski eşi Sevan Nişanyan’la birlikte “Türkiye’nin En Güzel Küçük Otelleri” adlı rehber kitabı hazırladıklarını da anlatıyor. Kitap için Türkiye’nin farklı bölgelerini gezdiklerini, internet üzerinden tanıtım ve rezervasyon olanaklarının bugünkü kadar yaygın olmadığı dönemde her yıl yaklaşık 20 bin kilometre yol yaptıklarını söylüyor. Rehberin Türkçe ve İngilizce yayımlandığını belirtiyor.

Bir ikramla başlayan mürver şerbeti

Tönbekici, mürver çiçeği şerbetiyle yaklaşık 40 yıl önce, İsviçreli arkadaşı Marienne’in Selçuk’ta yaptığı ikram sayesinde tanışmış. İçeceğin tadını beğenince mürver çiçeğinin yörede yetişip yetişmediğini araştırmış. Çiçekleri dere yataklarında ve tepelerde bulduktan sonra şerbet hazırlamaya başlamış. Şerbeti ilk olarak konuklarına ikram ettiğini söyleyen Tönbekici, zamanla ziyaretçilerin hem içeceği hem de yapımında kullanılan çiçeği merak ettiğini aktarıyor. Şirince’nin yerli halkının da şerbeti hazırlayıp tezgâhlarda sunmaya başladığını belirtiyor. Tarifin yayılması için onu kendi isteğiyle paylaştığını söylüyor. Yörede “patlangaç” adıyla da bilinen mürver çiçeğinin nisan ayında yaklaşık 15 gün toplanabildiğini anlatıyor. Çiçekleri yağmurun ardından toplamayı tercih eden Tönbekici, şerbetin yanı sıra onları sulu hamura batırıp yağda kızartarak kahvaltılık hazırladığını da belirtiyor. Köyde çiçek toplayanların çoğalmasıyla kendi topladığı mürverin azaldığını söyleyen Tönbekici, bu nedenle arazisine de mürver ektiğini anlatıyor. Şerbetin başkaları tarafından hazırlanıp paylaşılmasını “Güzel şeyler paylaşılmalı” sözleriyle değerlendiriyor.

Köy yaşamı ve değişim

Tönbekici, Şirince’de eski yapıların korunması ve köyün dokusunun sürdürülmesi konusunda kaygılarını dile getiriyor. Geleneksel mimariye ilgi duyduğunu, betonlaşmaya karşı olduğunu ve eski yapıların yerel ustalar tarafından onarılmasını önemsediğini söylüyor. Geleneksel malzemelerle bugünün ihtiyaçlarına uygun yaşam alanları oluşturmayı amaçladığını belirtiyor. Şirince’nin turizmle birlikte değiştiğini anlatan Tönbekici’ye göre turizm, bakımsız evlerin değer kazanmasına katkı sağladı; ancak köyün eski dokusunu korumak giderek zorlaşıyor. Köy yaşamının yalnızca bir köy evinde oturmaktan ibaret olmadığını vurguluyor, yerel halkla ilişki kurmanın ve gündelik yaşamın parçası olmanın önemine dikkat çekiyor. Tarımla da uğraşan Tönbekici, safran ve kış sebzeleri yetiştirip zeytin topladığını anlatıyor. Kadınlara iş ve meslek kazandırmayı önemsediğini, birlikte çalıştığı kadınların özgüvenlerini geliştirmelerini ve kendi fikirlerini savunabilmelerini desteklemeyi hedeflediğini söylüyor. Mürver çiçeği şerbeti, Tönbekici’nin bir ikram olarak hazırlamaya başladığı içecekten Şirince’nin yerli halkının tezgâhlarında da sunulan bir ürüne dönüştü. Tarifin paylaşılmasını köydeki ortak yaşamın bir parçası olarak görüyor.

Haber: Gamze Köksal