Aydın Adnan Menderes Üniversitesi
İletişim Fakültesi / Gazetecilik Bölümü
Öğrenci Uygulama Haber Sitesi

Aydın Adnan Menderes Üniversitesi (ADÜ) Eğitim Fakültesi Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bölümünde görev yapan Prof. Dr. Şerife Ak, dijital öğrenmenin pandemiyle birlikte daha görünür hale geldiğini ancak eğitimde kalıcı bir yer edindiğini söyledi. Çevrim içi derslerde öğrencinin motivasyonunu canlı tutmanın en önemli unsurunun etkileşim olduğunu vurgulayan Ak, dijital ortamda topluluk hissi oluşturmanın öğretmenler için önemli bir görev olduğunu ifade etti.

Pandemi döneminde hızla hayatımıza giren dijital öğrenme, eğitim dünyasında yeni yöntemlerin tartışılmasına yol açtı. Çevrim içi derslerde öğrenci katılımı, motivasyon ve etkileşim gibi konular ise öğretmenlerin en çok üzerinde durduğu başlıklar arasında yer aldı. Şerife Ak ile dijital öğrenmenin eğitimdeki yeri, çevrim içi derslerde kullanılan yöntemler ve gelecekte dijital eğitimin nasıl şekilleneceği üzerine konuştuk.

Akademik kariyerinizden biraz bahseder misiniz?

Ben Şerife Ak. Akademik olarak 2003'ten beri Eğitim Fakültesi Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bölümünde görev yapmaktayım. Fakültede doğrudan asistan olarak işime başladım. Sonrasında şu an görevimi yaptığım alanda (Eğitim Fakültesi, Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bölümünde) yardımcı doçentlik ve daha sonrasında profesörlük olacak şekilde ADÜ’de görevlerim devam etti. 

Dijital öğrenme deneyiminiz nasıl başladı?

Pandemi dönemi başta olmak üzere sanırım hepimiz teknolojiyi bir dönem için kullanmak zorunda kaldık. Ben pandemi öncesinde de alanım olduğu için lisans öğrencilerimizle ‘‘Online öğreticilik, online ortamda hangi yöntemler kullanılabilir, dijital araçlar neler, nasıl faydalanabiliriz?’’gibi konuların eğitimini veriyordum. Pandemide bu durum daha da yoğundu; çünkü aynı zamanda Uzaktan Eğitim Merkezinde görevim vardı. Eğitici eğitimleri kısmında çalıştım.

Yüz yüze eğitim ile arasındaki farklar ve öğrencilerin dikkatini çekmek için yapılabilecekler nelerdir ?

Herkes için  başlarda dijital ortamda eğitim almak zor geliyor ama onun da belli kolaylıkları var. Bütün teknolojiler elinizin altında; istediğiniz uygulamayı internetten hemen açıp paylaşabiliyorsunuz. Temel zorluk aslında öğrenci katılımıyla ilgili oluyor. Öğrenciler online derslere katılmakta zorlanıyorlar ya da uzun süre o derse dikkat vermeleri güç olabiliyor, motivasyonları düşebiliyor. Dijital ortamda öğrencilerin dikkatini uyanık tutmak için dijital buz kırıcılar denedim. O dönem benim için de mesleki deneyim açısından geliştirici oldu. Ses tonu; dersi canlı tutma ve öğrenciyi uyandırma konusunda yüz yüze eğitimde de önemli ama online’da mutlaka farklı tonlarda vurgulamaların yapılması gerekiyor. Hep aynı ses tonunda öğrenciler zaten zor odaklanıyor. Sadece anlatan bir ses olmamak lazım; dümdüz bir slayt okuyarak öğrenciyi derste tutmak çok zor. Etkileşim açısından arada öğrencinin sesini de duymak gerekiyor. Yüz yüze eğitimde öğrenciyi görebiliyorsun, anlayamadığında fark edebiliyorsun. Online eğitimde dersi ne kadar verimli işlediğimizi anlamak için aktif yöntemler kullanmamız gerekiyordu. Ben kullandığım yöntemlerin etkili olduğunu online verdiğim eğitimlerden birinde fark ettim. Kullandığımız sistem problemli olduğundan birbirimizi göremiyorduk fakat okulda öğrenciler beni sesimden tanıyordu. Bu durum beni mutlu etti; çünkü dersle ilgilenmelerini sağlayabildiğimi hissettim. Her dersin girişinde mutlaka bir ısınmayla başladık. Dersin başında onlara, fiziksel olarak hepimiz başka bir yerde olduğundan ‘Şu an gördüğünüz, karşınızda olan görüntü nedir?’ diye sordum. Kendim de o an karşımda ne varsa onu yazdım. Dersin ilerleyen zamanlarında küçük gruplar oluşturduk ve grup çalışmaları yaptık. O küçük grup çalışmaları da çok etkili oldu. Sanal küçük sınıflar oluşturduk. Bu sınıflarda kendi aralarında tartışmalarını yaptıktan sonra tekrar ana salona dönüp orada hep birlikte yeniden üzerine konuştuk. Bazı Kahoot gibi uygulamalar ile etkileşimli olarak dersten fayda sağlamaya çalıştık. Bu sayede öğrenciler hem eğlendi hem birbirlerini tanımış oldu. Teknolojiden faydalanabildiğimiz güzel yanlarının yanı sıra, derslerin çevrim içi olması nedeniyle donanımsal problemler ve sistem arızaları gibi durumlar yaşanabiliyor. Bu gibi durumlarda B planı olarak telefon bağlantısını kullansam da dersler bazen teorik bir işleyişle sınırlı kalabiliyor. Online eğitimde donanımsal etkenler ve hangi dijital araçları kullandığınız da çok etkili.

Dijital eğitimde topluluk hissi oluşabilir mi, derslerde görselliğin ve farklı materyallerin kullanımı sizce ne kadar önemli ve dijital öğrenmenin geleceğini nasıl görüyorsunuz?

Temel unsur bir topluluk olabilmek. Öğrenci ile öğretmenin iletişim şekli önemli. Topluluk olduğunuzda o grup donanımsal sıkıntılardan dolayı kopsa da tekrar aynı motivasyonla bir araya gelebiliyor. Öğrencinin dersi sevmesi esas olduğundan, öğretmenler dersi olabildiğince sevdirebilmelidir. Literatürde farklı bilgiler olsa da temelde önerilen görselle yazıyı bir arada kullanmak. Hem görseli hem yazıyı bir arada kullandığımızda kavramlar daha iyi oturuyor. O yüzden ben bu yöntemi de akılda kalıcılık açısından faydalı buluyorum ve sıklıkla kullanıyorum. Tabi içeriğe göre, konuya göre bazen sadece bir karikatür üzerinden tartışıp yorum yapabiliyoruz ya da bazı teorik konularda görsel olmadığında hikaye gibi anlatarak akılda canlandırma sağlamak gibi yollara da başvurabiliyoruz. Post-dijital dönemdeyiz ve bence bu sebeple online eğitimde yapılması gerekenleri bilmek ve tecrübe etmek gerekiyor. Bulunduğumuz devir teknoloji devri olduğundan online eğitimin geleceğimizde de yer bulacağı açıkça görülüyor. Yaşam boyu öğrenme için de çok kıymetli. Her dönemde, her yerden bilgi edinebiliriz. Harvard'dan bir ders alabilirim; çünkü bu tarz açık online dersler var. Bu imkanlar eminim hep devam edecek. Hatta online eğitim kullanımı arttıkça yeni yöntemler ile daha verimli bir işleyiş sağlanacağına dair bir umudum da var.

Haber: Melis Özçelik