Aydın Adnan Menderes Üniversitesi
İletişim Fakültesi / Gazetecilik Bölümü
Öğrenci Uygulama Haber Sitesi

Çocukların fiziksel, zihinsel ve duygusal gelişiminde müziğin ve enstrümanların rolü her geçen gün daha fazla önem kazanıyor. Uzmanlara göre müzik yalnızca bir sanat dalı değil; dikkat, disiplin, özgüven ve duygusal dengeyi besleyen güçlü bir gelişim aracıdır. Aydın’da müzik eğitimi veren iki uzman isim ve bir psikolojik danışman ile yapılan görüşmeler, müziğin ve müziği oluşturan çalgı aletlerinin çocukların hayatındaki dönüştürücü etkisini gözler önüne seriyor.

Teknolojinin çocukluk dönemini giderek daha fazla kuşattığı günümüzde aileler, çocuklarının gelişimini destekleyecek alternatif alanlara daha çok yöneliyor. Bu alanların başında ise müzik geliyor. Bir enstrümana dokunmak, ritim duygusu geliştirmek ya da yalnızca düzenli müzik eğitimi almak, uzmanlara göre çocukların hem fiziksel koordinasyonuna hem de psikolojik sağlamlığına önemli katkılar sunuyor. Müzik yalnızca notaların birleşimi değil; sabır, dikkat, ifade ve özgüvenin de dili olarak görülüyor. Özellikle erken yaşta başlayan müzik eğitiminin çocuklarda disiplin alışkanlığı, motor beceri gelişimi ve sosyal uyum üzerinde olumlu sonuçlar doğurduğu belirtiliyor. Bu kapsamda 2019 yılında Aydın Adnan Menderes Üniversitesi (ADÜ) Eğitim Fakültesi Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık ana bilim dalından mezun olan, ayrıca Marmara Üniversitesi’nden aile danışmanlığı eğitimi alan  uzman psikolojik danışman Amine Akdaş ve Aydın Efeler’de bulunan Kaya Müzik Okulları’nın kurucusu, Afyon Kocatepe Üniversitesi Devlet Konservatuvarı Türk Halk Müziği Bölümü Çalgı Eğitimi ana sanat dalı mezunu Burak Kaya ile ADÜ Müzik Öğretmenliği 3. sınıf öğrencisi, klasik gitar ana sanat dalında eğitim alan ve ayrıca lise yıllarından başlayan piyano eğitimi ile yaklaşık 10 yıllık akademik müzik geçmişine sahip Muhsin Bekir Altınkalem’le konuya dair kapsamlı değerlendirmeler yaptık. Her iki eğitimcimiz ve uzman psikolojik danışmanımız, müziğin çocuklar üzerinde yalnızca sanatsal değil, yaşam boyu etkili bir gelişim alanı sunduğunu vurguluyor.

Müzik ve enstrüman kullanımının çocuk gelişimi üzerindeki etkileri

Bu işle yıllardır uğraşan  eğitimcilerimize göre müzik eğitimi, çocuk gelişiminde çok yönlü bir destek mekanizması oluşturuyor. Özellikle erken yaşlarda başlayan enstrüman eğitimi, beyin gelişimini destekleyen önemli araçlardan biri olarak görülüyor. Burak Kaya, çocukların bir enstrümanla tanışmasının yalnızca müzik öğrenmek anlamına gelmediğini belirterek, enstrüman eğitiminin dinleme, odaklanma, beden koordinasyonu ve sabır gibi becerileri aynı anda geliştirdiğini belirtti. Kaya’ya göre özellikle ritim çalışmaları ve çalgı eğitimi, ince motor becerilerin gelişiminde önemli rol oynuyor. Parmak koordinasyonu, refleks gelişimi, el-göz uyumu ve dikkat sürelerinin uzaması bu etkiler arasında gösteriliyor.  Kaya, düzenli enstrüman çalışmasının zihinsel ve fiziksel disiplin oluşturduğunu belirterek, müziğin özellikle dikkat eksikliği yaşayan çocuklarda da olumlu katkılar sunduğunu söyledi. Muhsin Bekir Altınkalem ise müziğin psikolojik etkilerine dikkat çekerek çocukların duygularını ifade etmesinde müziğin önemli bir alan açtığını vurguladı. Muhsin Bekir Altınkalem, “Çocuk bazen kelimelerle anlatamadığını ritimle, sesle ya da enstrümanla ifade eder. Müzik bu anlamda duygusal boşalım ve ruhsal denge sağlar. Özellikle özgüven gelişiminde müzik eğitimi belirleyici olur.” dedi. Sahne deneyimi yaşayan, konser ya da dinleti süreçlerine katılan çocuklar sosyal ortamlarda daha rahat iletişim kurabiliyor. Grup çalışmalarına katılan çocuklarda paylaşım, sorumluluk ve birlikte üretme kültürü de gelişiyor. Altınkalem, bir eseri öğrenme sürecinin hata yapma, tekrar etme ve başarma deneyimiyle çocuklara hayat pratiği sunduğunu ifade etti. Uzmanlarımız ayrıca müziğin kaygı düzeyini düşürmede, stres yönetiminde ve duygu düzenlemede de olumlu etkiler taşıdığını belirtiyor.

Müzik, psikolojik olarak zorlanan çocuklar için destekleyici bir alan oluşturabiliyor

Uzman psikolojik danışman görüşüne göre müzik, psikolojik açıdan zorlayıcı dönemlerden geçen çocuklar için de önemli bir destek aracı olabiliyor. Kaygı, yas, travma, sosyal çekingenlik ve yoğun stres yaşayan çocuklarda müzik temelli çalışmaların rahatlatıcı etkiler oluşturabildiği belirtiliyor. Psikolojik danışman Amine Akdaş, bazı çocukların yaşadıkları duyguları doğrudan ifade etmekte zorlandığını, bu noktada müziğin daha güvenli bir iletişim alanı sunduğunu söylüyor. Klinik süreçlerde ritim çalışmaları, şarkılar ya da enstrümanlar üzerinden çocukların bastırılmış duygularına ulaşılabildiğini ifade eden uzman isim, müziğin duygu düzenleme üzerinde olumlu etkiler taşıdığını belirtiyor. Müzik, çocukların kaygı düzeyini azaltmaya, rahatlama hissini artırmaya ve bedensel farkındalık geliştirmeye katkı sağlayabiliyor. Özellikle travmatik yaşantılar sonrasında çocukların yaşadıklarını doğrudan anlatmakta zorlandığı durumlarda, müzik sözel olmayan bir ifade alanı sunduğu için terapi süreçlerinde destekleyici rol üstlenebiliyor. Amine Akdaş, “Müziğin profesyonel psikolojik desteğin yerine geçen bir yöntem olarak görülmemesi gerekiyor.  Doğru uygulandığında müziğin terapi sürecini destekleyen, çocuğun kendini ifade etmesini kolaylaştıran güçlü bir yardımcı aracıdır.” dedi.

Müziğin çocuklar tarafından erken yaşta öğrenilmesinde aile etkisi

Müzik hocalarımızın ortak vurgularından biri de aile desteğinin belirleyici rolü olduğudur. Burak Kaya’ya göre çocuğun müzikle tanışmasında en kritik unsur aile yaklaşımıdır. Kaya, çocukların yeteneklerini çoğu zaman aile yönlendirmesiyle keşfettiğini ve aile desteğinin istikrar için önemli olduğunu söyledi. Ailelerin çocukları yalnızca kursa götürmekle değil, süreç boyunca duygusal olarak desteklemekle de sorumlu olmasıdır. Özellikle ilk dönemlerde çocukların zorlanabileceğini belirten Kaya, bu noktada baskı yerine teşvik edici yaklaşımın önemli olduğunu belirtti. Burak Kaya, “Müzik eğitimi hızlı sonuç beklenen bir alan değildir. Bu durumla birlikte geçen zamanı karakter gelişiminin sunulduğu bir süreç olarak görmeliyiz. İstenilen noktaya gelmek için sabır, gayret, azim ve çalışmak çok önemlidir. İyi bir müzisyen ve enstrüman çalmak için bunlar ihmal edilmemelidir.” dedi. Muhsin Bekir Altınkalem ise erken yaşta doğru yönlendirmenin önemine dikkat çekti. Altınkalem, “Aileler çocuklarının ilgi alanlarını gözlemlemeli ve bu süreci zorlamadan desteklemelidir. Çocuk piyano sesine mi ilgi duyuyor, ritim mi seviyor, şarkı söylemeye mi yatkın gibi durumları fark etmek gerekiyor. Bunlar erken fark edilirse eğitim çok daha verimli ilerler.” dedi. Uzmanlarımız ailelerin çocukları başka çocuklarla kıyaslamasının da yanlış olduğuna dikkat çekiyor. Her çocuğun öğrenme hızının farklı olduğunu belirten uzmanlar, müzik eğitiminde başarıdan çok devamlılığın önemli olduğunu vurguluyor. Altınkalem, her çocuğun öğrenme hızının farklı olduğunu ve asıl önemli olanın sürecin kendisi olduğunu belirtti. Uzmanlarımıza göre aile desteğiyle büyüyen müzik eğitimi, çocukta aidiyet ve üretkenlik duygusunu da güçlendiriyor.

Çalgı aletlerinde ve öğrenme çabukluğunda cinsiyet rolü pek etkili değildir

Amine Akdaş, toplumda bazı enstrümanların kız ya da erkek çocuklara daha uygun olduğu yönündeki kalıplaşmış düşüncelerin müzik eğitiminde karşılığı olmadığı belirtiliyor. Amine Akdaş, “Cinsiyet ayrımı yapmak müzik öğreniminin önüne engelden başka bir şey çıkarmaz.” dedi. Bu ifadeye benzer olarak Burak Kaya, çalgı öğreniminde cinsiyetin belirleyici olmadığını açık şekilde ifade ediyor. Kaya, çalgı seçiminde cinsiyetin değil ilgi ve yatkınlığın belirleyici olduğunu söylüyor. Kaya’ya göre öğrenme hızı da cinsiyetle değil bireysel çalışma disiplini ve motivasyonla ilgilidir. Öğrenme hızı ve beceri bireysel özelliklerle ilgilidir, cinsiyetle değildir. Muhsin Bekir Altınkalem de benzer şekilde çalgı seçiminde toplumsal kalıpların çocukları sınırlayabildiğini söyledi. Bazen çocuk davul çalmak istiyor ama aile bu sana uygun değil diyebiliyor. Oysa müzikte sınır koymak yaratıcılığı da baskılar. Çocukların özgür tercihlerle enstrüman seçmesi öğrenme motivasyonunu da yükseltiyor. İlgiyle başlayan eğitimin daha kalıcı olduğunu ve motivasyonun temel unsur olduğunu belirtiyor. Her iki uzman eğitimcimiz de özellikle son yıllarda kız öğrencilerin vurmalı çalgılarda, erkek öğrencilerin ise klasik piyano ve kemana yoğun ilgi gösterdiğini belirterek geleneksel kalıpların kırıldığını ifade ediyor.

Müzik eğitimi disiplin, sabır ve karakter inşasına da katkı sunuyor

Uzmanlarımızın dikkat çektiği önemli başlıklardan biri de müzik eğitiminin karakter gelişimi üzerindeki etkisidir. Burak Kaya’ya göre düzenli çalışma alışkanlığı, çocukların hayatın diğer alanlarında da sorumluluk bilinci kazanmasına katkı sağlıyor. Her gün belli süre çalışmayı öğrenen çocuk plan yapmayı da öğreniyor. Müziğin görünmeyen yönü tam da burada başlıyor. Muhsin Bekir Altınkalem ise sahne deneyiminin çocuklar üzerinde dönüştürücü etkiler bıraktığını vurguluyor. Altınkalem, “Bir çocuğun ilk kez sahneye çıkması, alkış alması, heyecanını yönetmesi çok kıymetli bir deneyimdir. Bu sadece konser değil kişilik gelişimidir.” dedi. Müzik eğitimi alan çocuklarda hata karşısında pes etmeme davranışı da daha güçlü gelişebiliyor. Çünkü eser çalışmak, tekrar etmek ve ilerlemek sabırla öğrenilen bir süreçtir.

Müziğe verilen her erken dokunuş, çocuğun geleceğine yapılan yatırım

Görüşlerine başvurduğumuz müzik eğitimcilerimiz Burak Kaya, Muhsin Bekir Altınkalem ve psikolojik danışman Amine Akdaş, müziğin çocuklar için yalnızca bir hobi ya da boş zaman etkinliği olarak görülmemesi gerektiği konusunda ortak görüş bildiriyor. Uzmanlarımıza göre müzik eğitimi, çocukların yalnızca sanatsal yönünü değil; zihinsel, fiziksel ve duygusal gelişimini de destekleyen çok yönlü bir eğitim alanı olarak öne çıkıyor. Özellikle erken yaşta müzikle tanışan çocukların dikkat, disiplin, sabır ve problem çözme becerilerinde daha güçlü gelişimler gösterebildiği ifade ediliyor. Her iki müzik eğitimcimiz ve psikolojik danışmanımız; müziğin fiziksel koordinasyondan duygusal dengeye, özgüvenden akademik başarıya kadar pek çok alanda çocuk gelişimini olumlu etkilediğini vurgularken, bu sürecin yalnızca bireysel başarıyla sınırlı kalmadığını, toplumsal anlamda da daha duyarlı bireylerin yetişmesine katkı sunduğunu belirtiyor. Müziğin çocuklara üretmeyi, dinlemeyi, sabretmeyi ve kendini ifade etmeyi öğrettiğini dile getiren eğitimcilerimiz, bu yönüyle sanat eğitiminin karakter inşasında da önemli bir rol oynadığını savunuyor. Doğru yönlendirme ile erken yaşta başlayan müzik eğitimi, çocukların yalnızca enstrüman çalmayı öğrenmesini değil, aynı zamanda özgüven kazanan, sorumluluk duygusu gelişen ve estetik bakış açısı oluşan bireyler olarak yetişmesini sağlıyor. Müziğin çocukların iç dünyasına dokunan, onları sosyal hayata hazırlayan ve yaşam boyu etkisini sürdüren güçlü bir eğitim aracı olduğu ifade ediliyor. Bugün bir çocuğun eline verilen enstrümanın yalnızca bir müzik aleti değil, geleceğe bırakılan kültürel, zihinsel ve duygusal bir yatırım olduğuna dikkat çeken müzik öğreticilerimiz, sanatla büyüyen çocukların daha güçlü karakterlere sahip bireyler olarak topluma katkı sunacağını ifade ediyorlar. Çünkü onlara göre müziğe verilen her erken dokunuş, aslında çocuğun geleceğine yapılan en kıymetli yatırımlardan biri olduğu ifade ediliyor.

Haber: Sefa Avcı