Aydın Adnan Menderes Üniversitesi
İletişim Fakültesi / Gazetecilik Bölümü
Öğrenci Uygulama Haber Sitesi

1947 yılında Germencik'in Dampınar köyünde dünyaya gelen Muammer Öz, müzik yolculuğuna henüz 6 yaşındayken kabak kemane çalarak başladı. Ankara Devlet Konservatuvarında aldığı eğitimin ardından Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası'nda 25 yıl solo kornocu olarak görev yapan Öz, dünyanın birçok ülkesinde konserler verdi. 21 yıl Türkiye Filarmoni Derneği başkanlığı yapan ve 1982 yılında Polonya hükümeti tarafından devlet nişanı ile ödüllendirilen Öz, bugün Aydın'da genç müzisyenler yetiştirmeye devam ediyor.

Müziğe çocuk yaşlarda başlayan ve hayatını sanata adayan Muammer Öz ile konuştuk. Çocukluk yıllarından konservatuvar eğitimine, Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası’ndaki kariyerinden uluslararası konser deneyimlerine kadar uzanan sanat yolculuğunu bizlerle paylaştı. Yarım asrı aşan müzik deneyimini, unutamadığı anılarını ve genç müzisyenlere tavsiyelerini anlatan Öz, müziğin yalnızca enstrüman çalmaktan ibaret olmadığını, asıl önemli olanın müziği anlamak ve ona ruh vermek olduğunu vurguladı.

Öncelikle sizi tanıyabilir miyiz?

Ben Muammer Öz. 1947 yılında Germencik'in Dampınar köyünde dünyaya geldim. Çocukluğum köyde geçti. Müzikle tanışmam çok küçük yaşlarda oldu. 6 yaşındayken amcam bana kabak kemane aldı ve çalmaya başladım. Sanki doğuştan müzisyen olacakmışım gibi müziğe büyük bir ilgim vardı. İlkokulu köyde okudum, 9 yaşında başladım. Köyümüzde okul olmadığı için eğitimime geç başladım. Daha sonra ailem, biz çocuklar okuyalım gayesiyle 1957 yılında Germencik'in merkezine taşındı. Oraya gidince babam bana bağlama aldı. Bir süre bağlama çaldım. Sonra bir komşumuzun cümbüşüyle tanıştım. Cümbüşün sesini çok beğendim. Komşumuzla enstrümanlarımızı değiştirmeye karar verdik. Ancak değiştirmek için 50 lira vermemi söyledi. Bir şekilde zorlukla buldum bu parayı. Böylece cümbüş çalmaya başladım. Henüz 13 yaşlarındayken Germencik'teki bir meyhanede cümbüş çalıp harçlığımı kazanıyordum. Yani sarhoşlara çalardım. Okul etkinliklerinde de sahne alıyordum. Bir yıl sonu etkinliğinde efeler kıyafetleriyle arkamda duruyordu. Onların eşliğinde cümbüş çalıp türkü söyledim. O dönem Germencik küçük bir kasabaydı. Yaz etkinliği olduğu için herkes evinin önünde oturuyordu. Belediye hoparlör ile yayın bile yapmıştı. Çok beğenilmişti.

Konservatuvara gitme fikri nasıl ortaya çıktı? Süreç nasıldı?

İlkokul bitti. Ortaokulun son dönemlerinde okul müdürüm beni çağırdı. “Oğlum çok yeteneklisin. Seni konservatuvara gönderelim mi?” diye konservatuvara gitmek isteyip istemediğimi sordu. Ben de müziği çok sevdiğim için kabul ettim. O dönem radyoya gitmek, müzikle uğraşmak istiyordum ama bunun nasıl gerçekleşeceğini bilmiyordum. Müdürüm gerekli işlemleri yaptı ve beni sınavlara kaydettirdi. O uğraştı bu süreçte diyebilirim. Babamla birlikte Ankara'ya gittik. O sırada 15 yaşındaydım. Cümbüşümle sınava gittiğimde Batı müziği eğitimi veren bir konservatuvara geldiğimi görünce biraz farklı bir ortamla karşılaştım. “Yanlış yere gelmiş” bakışlarıyla çok karşılaştım. Çünkü Türk Müziği Konservatuvarı değildi. Keman çalıp çalamadığımı sordular. Kabak kemane geçmişim olduğu için çalabileceğimi söyledim. Ancak yaylı çalgılar bölümüne kabul edilmedim. İlk kemanı elime aldığımda akordu yapılmadı zannetmiştim, meğer akordu Batı’ya göre yapılmıştı. Sınav değerlendirmesinde de Türk Beşleri vardı (Türk Beşleri, Cumhuriyet döneminde çağdaş Türk müziğinin gelişmesine öncülük eden beş önemli bestecidir). Batı müziği tekniklerini Türk müziğinin kültürel değerleriyle birleştirerek Cumhuriyet Dönemi Türk sanat müziğinin gelişmesine önemli katkılar sağlamıştır ve bunlar benim karşımdaydı. Cemal Reşit Rey, Hasan Ferit Alnar, Ulvi Cemal Erkin, Ahmet Adnan Saygun, Necil Kazım Akses vardı. Bütün müşavere heyeti diyorduk biz onlara, branş hocalarımız da oradaydı. Heyecanlanmıştım ama yine de nefesli çalgılar bölümünde korno sınavını kazandım. İyi ki de kazanmışım. Odaya kabul bile birtakım işlemden geçiyordu. Kapıdan içeriye çağıran görevli kadın, “Hocana git, tırnaklarını kesmiş misin, baksın.” dedi. Gittiğim hoca Belçikalı bir kemancıydı. Ellerime baktı, tırnaklarım iyiydi. Tabii, özeniyorsun öğretmenlerin gözüne girmek için. Ama keman çalmaya uygun elim olmadığı için onay vermedi.

Ankara Devlet Konservatuvarında nasıl bir eğitim aldınız?

1962 yılında konservatuvara başladım, 4 ay sonra 1963 olmuştu. 1969 yılında mezun oldum. Bölümümde o yıl mezun olan sadece 2 kişi vardık. Çok değerli hocalarla çalışma fırsatım oldu. Ahmet Adnan Saygun armoni ve enstrüman bilgisi hocamdı. Muammer Sun solfej derslerimize giriyordu. İlhan Usmanbaş müzik tarihi ve enstrüman bilgisi dersleri veriyordu. Hikmet Şimşek koro öğretmenimizdi. Bu isimlerden eğitim almak benim için çok büyük bir şanstı. Başlangıçta sınıfın en başarılı öğrencilerinden değildim. Muammer Sun hafta sonları, kendi evinde zorunlu çalışmamızı sağladı. Onun desteği ve kendi gayretimizle zamanla sınıfın en başarılı öğrencileri arasına girdik. Bu süreç bana çalışmanın önemini öğretti. Birlikte çalıştığım arkadaşlarımla okul orkestrasının birincileri olmuştuk. Aynı zamanda Hülya Koçyiğit'le sınıf arkadaşıydım. İlyas Salman da benimle birlikte okuyan değerli arkadaşımdır. TRT arşivlerinde bulunan, gençlik yıllarımda katıldığım bir sanat programında Haluk Bilginer ve Zuhal Olcay'la tanışmıştım. Tamer Levent, TOBAV (Devlet Tiyatroları Opera ve Balesi Çalışanları Vakfı) Genel Başkanı'yken tanışmıştım. Ben de o zaman Filarmoni Orkestrası Başkanı'ydım. Yarışmalarda gerçekleştirilen etkinliklerde sık sık karşılaşıyorduk.

Konservatuvar sonrasında eğitim hayatınız nasıl devam etti?

1969 yılında mezun oldum. O dönem nefesli çalgılar bölümünün yüksek kısmı henüz açılmamıştı. Askerliğimi yapmak üzere gün aldırıp ayrıldım. Amasya'da askerlik görevimi er olarak bando bünyesinde yaptım. Korno çaldığım için trompet çalmakta da zorlanmadım. Oradaki subaylardan bir er olarak daha iyi çaldığım söyleniyordu trompeti. Can Gürzap ve İstemi Betil ile aynı zamanda askerliğimi yaptım. Aynı yemekhanede, aynı yatakhanede karşılaşırdık. Askerliğimin son yıllarında da Mehmet Ali Erbil gelmişti. Askerlik derslerine onunla birlikte girmiştik. Askerlikte hiç unutamadığım bir anı ise Salih Güney'le ilgili. Yeşilçam'ın ünlülerinden değildi o zaman. Askerlikte tıraş makinesi çaldığından, hırsızlıktan askerden atılmıştı. Sonra Yeşilçam sektörüne girdi, ilerledi. Askerlik dönüşünde yüksek bölüm açılmıştı Ankara Devlet Konservatuvarında. Arkadaşlarım eğitimlerine devam etmişti. Devam edenlerin çoğu ilk sınıfta kalmıştı. Muammer Sun bana yükseği bitirmem gerektiğini söylemişti. Ben de gerek olmadığını düşünüyordum. Ancak o zaman yeni bir kanun çıkmıştı. Memurlara derece vardı. Yükseği bitirenler 3. dereceye girebiliyorlardı. Bu da 19 yıl ileriye atlayacağım demek oluyordu kariyerimde. Ben de 3 ay çalışarak yüksek bölümünü tamamladım. 1974 yılında yüksek mezunu oldum. Bunun meslek hayatımda önemli bir katkısı oldu. Hatta daha sonrasında arkadaşlarıma takılırdım: “Siz bitiremediniz ama ben hem yükseği hem askeri bitirdim.”

Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası'na nasıl katıldınız?

Konservatuvardan mezun olduktan sonra CSO yani Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası'nda görev almaya başladım. Orkestra sınavla alıyordu, opera almıyordu, ben de kendime güvendim. Orada belirli sınav ve terfi aşamaları vardı. Yönetmelik gereği 5 yıl çalıştıktan sonra unvan alıyordunuz. Grup şef yardımcılığı, grup şefliği ve diğer aşamalardan geçerek ilerliyordunuz. Bütün bu sınavları geçerek orkestranın solo kornocusu oldum. Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası'nda 25 yıl boyunca fiilen solo kornocu olarak görev yaptım. Erken emekli oldum. Toplamda yaklaşık 39 yıl 6 aylık hizmet süresi üzerinden emekli oldum. Çok değerli şeflerle ve dünyanın önemli solistleri ile çalışma fırsatı buldum.

Orkestra kariyeriniz boyunca başka şehirlerde ve orkestralarda da görev yaptınız mı?

Evet. Bir süre sonra erken emekli oldum ama müziği bırakmadım. Türkiye'nin farklı orkestralarında çalıştım. Bilkent Senfoni Orkestrası, Eskişehir Senfoni Orkestrası, Bursa Orkestra ve Antalya Devlet Senfoni Orkestrası'nda görev aldım. Antalya'da 3 yıl kadar çalıştım. Konservatuvarda görevli olan bir arkadaşım, “Abi bir yer boş kaldı, orada sen varsın, sana ayrıldı.” dedi. Bunun üzerine yeni mezun gençlerin önünü açmak gerektiğini düşündüm. “Ben bırakayım artık.” diyerek gençlerin gelmesini istedim ve görevimi bırakmaya karar verdim. Sonrasında annemin yanına tekrar Aydın'a geldim.

Yurt dışında konserler verme fırsatınız da oldu. Hangi ülkelere gittiniz?

Afrika dışında dünyanın pek çok yerine turnelere gittik diyebilirim. Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası ile birçok ülkede konser verdik. Kanunumuzda var zaten bu, ödenek veriyordu bakanlık her yıl bu geziler için. Antalya Orkestrası ile Japonya'ya gittik. Eskişehir Senfoni Orkestrası ile Rodos'a, Yunan Adaları'na gittim. Polonya'da da konserlerimiz oldu. Rusya'da, Almanya'da. Bu turnelerden çok güzel anılarım var. Gittiğim yerlerde konser sırasında ve sonrasında bana çiçek verirlerdi. O çiçekleri Türkiye'ye getirirdim. Uçakta hevesle ve dikkatle kucağımda taşırdım. Evde kuruyana kadar saklardım. Her biri benim için ayrı bir konser hatırasıydı.

Yaşadığınız ve unutamadığınız bir konser anınız var mı?

Polonya'da yaşadığımız çok ilginç bir olay var. Öğle saatlerinde konser salonuna prova yapmak için gittik. Akşam konserimiz vardı. Programda Ulvi Cemal Erkin'in yaklaşık 18 dakika süren "Köçekçe" eseri de bulunuyordu. Ancak Ankara'dan gönderilen nota dosyalarında yaylı çalgıların notaları vardı, nefesli çalgıların notaları konulmamıştı. Trompetçi bir arkadaşım, “Ben yıllarca kornocuyu dinledim, ona bakarak şarkıya giriyordum.” demişti. Ancak kornocu olan ben, çalabileceğime bile güvenmiyordum. Ne yapacağımızı şaşırdık. 18 dakikalık bir eseri notasız çalmak kolay değildi. Konser başladı ve hepimiz eseri hatırladığımız kadarıyla çalmaya başladık. İlginç olan, çala çala eseri ezberlemiş olmamızdı. Sonunda notalarımız olmadan eseri başarıyla seslendirdik. Bu, meslek hayatımın unutamadığım anılarından biridir. Türkiye Filarmoni Derneği başkanlığı yaparken, 1982 yılında Polonya hükümeti tarafından devlet nişanıyla ödüllendirildim. Bana soğuk damgalı bir belge ve bir heykel verildi. Bu ödül benim için çok kıymetli. 

Sanat hayatınızda orkestra çalışmalarının dışında önemli görevler üstlendiniz. Bunlardan bahseder misiniz?

Türkiye Filarmoni Derneği başkanlığını 21 yıl boyunca yaptım. 1975-1996 yılları arasındaki dönemde dernek bünyesinde önemli çalışmalar yürüttük. Özellikle liseler arası koro yarışmaları düzenledik. Bu yarışmalarda dereceye giren okullara ödüller verilmesini sağladık. Sevda-Cenap And Müzik Vakfından destek alıyordum. 19 Mayıs etkinliklerinde gençlerin ödüllendirilmesi için çeşitli organizasyonlar gerçekleştiriyorduk. Bu yarışmaların en güzel tarafı, gençlerin müziğe yönelmesiydi. Yarışmalara katılan öğrencilerin birçoğu daha sonra konservatuvarlara girdi. Bugün önemli opera sanatçıları ve müzik öğretmenleri arasında o yarışmalardan yetişen isimler bulunuyor.

Genç yeteneklerin hayatına dokunduğunuz anılarınız var mı?

Elbette. Dernek başkanı olduğum dönemde bir gün genç bir kız yanıma geldi. Resital yapmak istediğini söyledi. Kendisine kim olduğunu sordum. Çankaya Lisesinde okuduğunu anlattı. Eşim de o dönemde Çankaya Lisesinde müzik öğretmeniydi. O öğrenci, eşimin düzenlediği bir yarışmada istediği şekilde seçilmediğini ancak bu olayın kendisini sanatçı olmaya yönlendirdiğini anlattı. Daha sonra konservatuvarı kazandı ve Viyana Operası'nda görev yapan bir sanatçı oldu. Bir gün bana, Türkiye'ye gelip eşimin sayesinde sanatçı olduğunu söyledi. Böyle hikâyeler insanı çok mutlu ediyor.

Türk müziği alanında da çalışmalarınız oldu mu?

Turnelerde, hem yönetim kurulu üyesi hem de filarmoni başkanıyken yaşadığım bir olay vardı. Türk müziğini iyi bilirim. Kültür Bakanlığının düzenlediği Müzik Kongresi döneminde Hakkı Bulut ile tanıştım. Kendisi için "Acısız arabesk" düzenlemesi yaptım. Bu çalışma için İstanbul'a gittim. Hakkı Bulut ile yaklaşık 30 yıldır görüşüyoruz, dostluğumuz hâlâ devam ediyor. Ayrıca gazetelerin ve farklı kurumların düzenlediği yetenek yarışmalarında jüri üyeliği yaptım. Orkestradan jüri üyesi istendiğinde Türk müziğini bildiğim için çoğu zaman beni görevlendirirlerdi. 5 kişilik grubumuz olan, kentetimiz varken Kültür Bakanlığı'nın GAP projesi kapsamında Erzincan'a gitmiştik. Kültür Bakanlığı etkinlik kapsamında Halk Müziği gönderiyordu. Resitaller ve Batı müziği gidiyordu. Bizden önce İzmir Türk Müziği konseri varmış. Katılım çok sağlanamamış. O zaman çok meşhur bir vali olan Recep Yazıcıoğlu çok kızmış. “Niye konserde kimse yoktu? Yarın göreceğim, dolacak bu salon!” demiş. Bizim olacağımız gün Kültür Müdürü özellikle bizi ziyaret etti. Çünkü salon dolmuş, ekstra sandalyeler kamyonlarla getiriliyordu. Güzel bir gösteri çıkarmamız gerektiğini biliyorduk. Sahneye ilk çıktığımızda önce çalgıları tanıtırız. Yani orkestra üzerine bilgi veririz. Bana düşmüştü bu görev. Duvarda tabiat resmi vardı, onu örnek göstererek, “Bu duvardaki renk renk fırça darbeleri gibi şimdi siz de müziği renk renk hissedeceksiniz. Biz Cumhurbaşkanlığı Orkestrası'nın nefesli çalgılarının küçük bir grubuyuz. Biz kentetiz. 2 kişi olsaydık düo, 3 kişi olsaydık trio, 4 kişi olsaydık kuartet olurdu. 5 kişi olduğumuz için biz kentet oluyoruz.” demiştim. Sonra tek tek üfleyerek aletlerimizi tanıtmıştık.

Uzun yıllar müzik eğitimi verdiniz. Bugün çalışmalarınız nasıl devam ediyor?

Germencik'e annemin yanına geldikten sonra Aydın'a yerleştim. Aydın Güzel Sanatlar Lisesinde yaklaşık 10 yıl öğretmenlik yaptım. Şimdi de müzik çalışmalarımı sürdürüyorum. Evime gelen öğrenciler var. Üniversitelerden ve farklı yerlerden öğrenciler benimle çalışıyor. Genel olarak konservatuvarlara ve üniversitelerin müzik bölümlerine öğrenci hazırlıyorum. Şu an Aydın Sanat'ta Piyano ve Hazırlık Öğretmeni olarak görev yapıyorum (Özel Aydın Müzik Resim ve Dans Kursu). Benim için önemli olan yalnızca öğrencinin enstrüman çalması değil, müziği gerçekten öğrenmesidir. Herkes nota çalabilir ama müziği bilmek başka bir şeydir. Notalara nasıl ruh vereceğini, bir eseri nasıl yorumlayacağını öğrenmek gerekir. Benim aldığım eğitimin ve yıllarca dünyanın önemli müzisyenleriyle çalışmamın öğrencilerime katkı sağladığını düşünüyorum.

Sizce iyi bir müzisyen olmanın en önemli şartı nedir?

Müzisyenlik sadece nota bilmek ve enstrüman çalmak değildir. Önemli olan müziği anlamaktır. Her bestecinin kendine özgü bir karakteri vardır. Mozart'ı Beethoven gibi, Beethoven'ı da başka bir besteci gibi yorumlayamazsınız. Hiç müzik eğitimi almamış birisi “do” tuşuna basar ve piyanoda farklı ses çıkar, uzun zaman müzik eğitimi alan birisi basar ve farklı bir şekilde çıkar. Mesela Mozart'ın güçlü seslendirmesiyle Beethoven'ın güçlü seslendirmesi aynı değildir. Bestecinin karakterini tanıyacaksınız. Eserin nasıl çalınması gerektiğini bileceksiniz. Ben müziğin sınırı olmadığına inanıyorum. Bu nedenle bir müzisyen çıkıp "Ben çok iyi müzisyenim" diyemez. Çünkü her zaman öğrenilecek yeni bir şey vardır.

Müziğin insan hayatına nasıl bir etkisi olduğunu düşünüyorsunuz?

Müzik insanın duygularını geliştirir. İçimizdeki hassas ve ince duyguları seslerle anlatma sanatıdır. İnsan müzik eğitimi aldıkça daha duyarlı bir birey hâline gelir. Benim hayatım müzik sayesinde çok disiplinli geçti. Orkestrada çalıştığım dönemlerde düzenli yaşadım, zamanında yattım ve yediklerime dikkat ettim. 80 yaşıma girmeme 4 ay kaldı. Ben daha dinç hissediyorum çünkü ruhumu besledim. Müzikle uğraşanlara baktığımızda bu hep böyledir aslında. Müzik yalnızca bir meslek değil, aynı zamanda insanın karakterini geliştiren bir eğitimdir. İnsanın kalbini yumuşatır, çevresine karşı daha duyarlı olmasını sağlar. İyi ki müzisyen olmuşum diyorum.

Ailenizde de müzikle ilgilenen var mı?

İkiz kızlarım var. 1975 yılında dünyaya geldiler. Bir kızım matematik alanında çalışıyor ve Ankara'da yaşıyor. Diğer kızım ise Uludağ Üniversitesi'nin müzik bölümünde eğitim aldı ve doktorasını yine müzik üzerine tamamladı. Eşimden yaklaşık 25 yıl önce ayrıldık. Kızlarımla zaman zaman görüşüyoruz.

Son olarak gençlere ve müziğe başlamak isteyen çocukların ailelerine ne söylemek istersiniz?

Öncelikle bir insanın sanatçı olmak istemesi gerekir. Bazen aileler çocuklarının piyano çalmasını, müzisyen olmasını çok istiyor. Ancak çocuk istemiyorsa bunu zorlamanın anlamı yok. Önce kendi içinde müziğe karşı bir istek duymalı. Aileler genelde müzik ile 2 beyin çalışsın, daha iyi olur düşüncesiyle çocuğun isteklerine kulak asmıyor. Benim ilk piyano öğretmenim Sabahattin Ali'nin kızı Filiz Ali'ydi. 1962'de Almanya'dan gelip bizzat 4 ay piyano öğretmenliğimi yapmıştır. Daha sonra İstanbul'a konservatuvara döndüğü için Ferhunde Erkin ile piyanoya devam ettim. Ferhunde Hanım da çok sevgili öğretmenlerim arasındaydı. Onlarla çalışırken ben de piyano konusunda zorluklar yaşadım ama önemli olan eksikliğinizin üzerinde durup çalışmak. Müzik eğitimi özellikle küçük yaşlarda insanın gelişiminde çok büyük rol oynuyor. Çocukların zihinsel gelişimine, okul başarısına ve kişiliklerine katkı sağlıyor. Benim öğrencilerim müzik eğitimi sayesinde okul hayatlarında da başarılı oluyorlar. Avrupa'da müzik eğitimine çok önem veriliyor. Bizde de müziğin eğitim sisteminde daha fazla yer alması gerekiyor. Müzik tiyatroda var, sinemada var. İnsan müziği anladığında anlatılmak istenen duyguyu çok daha iyi hissediyor. Ben gençlere özellikle küçük yaşlardan itibaren müzik eğitimi almalarını öneriyorum. Müzik insanı geliştirir, duyarlı ve başarılı bir birey olmasına katkı sağlar. İyi bir insan olmak ve kendini geliştirmek isteyen herkesin sanatla tanışması gerektiğine inanıyorum.

Değerli katkıları ve röportajımıza katılımından dolayı Muammer Öz'e teşekkür ederiz.

Haber: Ada Defne Akbulut