Aydın Adnan Menderes Üniversitesi
İletişim Fakültesi / Gazetecilik Bölümü
Öğrenci Uygulama Haber Sitesi

Sosyal medyada popülerleşen kozmetik ürünlerin güvenilirliğine ilişkin açıklamalarda bulunan Eczacı Ahmet Tolga Yılmaz, ürünlerin içerikleriyle ambalaj bilgilerinin uyuşmayabildiğini belirtirken; Dermatoloji Uzmanı Nurşen Durukan, gerçekçi olmayan güzellik vaatlerine ve bilinçsiz ürün kullanımının cilt sağlığı üzerindeki etkilerine karşı uyardı.

Sosyal medyada fenomenlerin önerileriyle yaygınlaşan kozmetik ürünler, kısa sürede gençleşme, lekesiz bir cilt ve kusursuz görünüm vaatleriyle tüketicilerin ilgisini çekiyor. Ancak bu ürünlerin tanıtımlarda öne çıkarılan içerikleri gerçekten taşıyıp taşımadığı, vaat edilen sonuçların bilimsel dayanakları ve bilinçsiz kullanımın yol açabileceği sağlık sorunları önemli soru işaretleri oluşturuyor. Aydın'da Eczacı Ahmet Tolga Yılmaz ve Dermatoloji Uzmanı Dr. Nurşen Durukan ile gerçekleştirilen görüşmelerde, sosyal medya üzerinden pazarlanan kozmetik ürünlerin güvenilirliği, reklam iddiaları ve cilt sağlığı üzerindeki olası etkileri ele alındı. 

Sosyal medyada güzellik vaatleri, uzmanlardan güvenilirlik uyarısı

Sosyal medya platformlarında fenomenler tarafından tanıtılan cilt bakım ürünleri, kısa sürede pürüzsüz bir cilt, lekelerin giderilmesi ve yaşlanma belirtilerinin azaltılması gibi vaatlerle tüketicilere sunuluyor. Ancak ürünlerin içeriklerinin, tanıtımlarda öne çıkarılan bileşenlerle ne kadar örtüştüğü ve vaat edilen etkilerin bilimsel dayanakları tartışma konusu oluyor. Aydın'da görüşülen Yılmaz ve Durukan, sosyal medyada önerilen kozmetik ürünlerin güvenilirliği, içerik bilgileri ve bilinçsiz kullanımının cilt sağlığı üzerindeki etkilerine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Uzmanların açıklamaları, bir kozmetik ürünün yalnızca sosyal medyada popüler olması, yüksek fiyatla satılması veya kısa sürede sonuç verdiğinin iddia edilmesinin güvenilirlik açısından yeterli olmadığını ortaya koyuyor.

Ambalajdaki bilgiler ve ürün içerikleri güvenilirlik için yeterli mi?

1996’dan bu yana serbest eczacılık yapan ve 14 yıldır eczacı odası yönetiminde görev alan Yılmaz, tüketicilerin sosyal medyada tanıtılan kozmetik ürünleri satın alırken yalnızca reklam bilgilerine güvenmemesi gerektiğini belirtti. Ürünlerin ambalajındaki onay ibarelerinin, lot numaralarının ve üretici firma bilgilerinin kontrol edilmesini öneren Yılmaz, içerik listesinin tek başına güvenilirlik için yeterli olmadığını, ürünlerin dermatolojik testlerden geçip geçmediğinin de araştırılması gerektiğini vurguladı. Sosyal medyada tanıtılan ürünlerin içerikleriyle ilgili şikâyetler aldıklarını ifade eden Yılmaz, “Ürünün içindeki etken madde bazen çok fazla olabiliyor, bazen de hiç bulunmayabiliyor.” diyerek bu durumun ciddi yan etkilere veya ürünün etkisiz kalmasına yol açabileceğini söyledi. Yılmaz, tüketicilerin yüksek ücretler ödedikleri ürünlerden fayda göremedikleri gibi zarar da görebileceklerine dikkat çekti. Sosyal medya fenomenlerinin tanıttığı kozmetik ürünlerde öne çıkarılan bileşenlerin gerçek miktarlarının önemine dikkat çeken Yılmaz, C vitamini içeren ürünleri örnek gösterdi. Bazı ürünlerde bu maddenin hiç bulunmayabildiğini veya yetersiz miktarda olabildiğini, etken maddenin fazla olmasının ise zarara yol açabileceğini belirtti. Bazı ürünlerin belirli üretim standartlarını karşılamadığını ve denetim dışında üretilerek fenomenler aracılığıyla pazarlandığını ifade eden Yılmaz, ambalajda belirtilen içerikle gerçek içeriğin uyuşmaması, stabilite sorunları, yanlış etken madde kullanımı ve ham madde kalitesinin de risk oluşturabileceğini söyledi. Kozmetik ürünlerin tanıtımlarında sıkça kullanılan "doğal içerikli", "temiz içerikli" ve "dermatolojik olarak test edilmiştir" ifadelerini de değerlendiren Yılmaz, kozmetik ve dermokozmetik ürünler arasında ayrım yaptığını belirtti. Kozmetik ürünlerin daha çok günlük kullanım amacıyla tercih edildiğini, dermokozmetik ürünlerin ise laboratuvar testleri ve güvenilirlik değerlendirmeleri bakımından öne çıktığını ifade etti. Doğal içeriklerin uzun yıllardır kullanılan bazı maddelerden oluşabildiğini belirten Yılmaz, mentol gibi bileşenleri örnek gösterdi. Tüketicilerin ürünlerin içerik bilgilerini ve testlerden geçip geçmediğini incelemesini önerdi. Dermatoloji Uzmanı Nurşen Durukan da ürünün yalnızca tanıtımda kullanılan ifadelerine değil, cilt üzerindeki gerçek etkilerine ve kişinin ihtiyacına bakılması gerektiğini belirtti.

Ürünlerin son kullanma tarihi ve saklama koşulları önemli

Kozmetik ürünlerin güvenilirliğinde içerik bilgilerinin yanı sıra saklama koşullarının da belirleyici olduğunu vurgulayan Yılmaz, eczanelerde sıcaklığın düzenli olarak kontrol edildiğini belirtti. Uygun olmayan ortamlarda rutubet, güneş ve sıcağın ürünlerin yapısını bozabileceğini söyleyen Yılmaz, doğru sıcaklık ve nem koşullarında saklanmayan kozmetik ürünlerin kalitesinin olumsuz etkilenebileceğine dikkat çekti. Durukan ise internet üzerinden satın alınan kozmetik ürünlerin son kullanma tarihlerinin ve açıldıktan sonraki kullanım sürelerinin kontrol edilmesi gerektiğini belirtti. Özellikle güneş koruyucularda bu bilgilerin önemli olduğunu ifade eden Durukan, kozmetik ürünlerin genellikle açıldıktan sonraki bir yıl içerisinde tüketilmesini önerdi. Ambalajında açık bir kullanım süresi belirtilmeyen ürünlerde açılış tarihinin not edilebileceğini söyleyen Durukan, son kullanma tarihi geçen ürünlerin kullanılmaması ve uzun süre bekletilen ürünlerin atılması gerektiğini vurguladı.

"Cildinizi 10 günde 7 yaş gençleştirir" vaadi gerçekçi değil

Yaklaşık 35 yıllık hekimlik ve 26 yıllık dermatoloji deneyimine sahip olan, Aydın'da kendi kliniğinde çalışan Durukan, sosyal medyada kozmetik ürünlerin kısa sürede cildi yenilediği veya onardığı yönündeki iddiaların bilimsel olarak değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı. Bir kozmetik ürünün cilt üzerindeki etkisinin yalnızca kullanıcı yorumları veya öncesi-sonrası fotoğraflarıyla kanıtlanamayacağını belirten Durukan, ürünlerin etkilerinin kolajen ve elastin düzeyleri, deri kalınlığı ve transepidermal su kaybı gibi ölçümlerle değerlendirilebileceğini söyledi. Durukan, kısa sürede gençleşme vaatlerine ilişkin şu ifadeleri kullandı: “Ben size şu ürünü vereceğim, cildinizi 10 günde 7 yaş gençleştirir vaadi gerçekçi değil.” Sosyal medyada paylaşılan kusursuz cilt görüntülerinin de yanıltıcı olabileceğini ifade eden Durukan, fotoğraflarda ışığın, çekim açısının veya cilde uygulanan farklı ürünlerin görüntüyü değiştirebildiğini belirtti. Özellikle gençlerin bu tür tanıtımlardan etkilenebildiğine dikkat çeken Durukan, kısa sürede tamamen lekesiz ve pürüzsüz bir cilt elde edilmesinin gerçekçi olmadığını, ciltteki değişimlerin aylar hatta bazı durumlarda yıllar içerisinde ortaya çıkabileceğini söyledi. Cildin yenilenme süresinin yaklaşık 28 gün olduğunu ve bir ürünün etkisini değerlendirmek için genellikle en az bir ay gerektiğini belirten Durukan, "Hiçbir krem mucize değildir. Etkinliği zamanla ortaya çıkar." dedi. Bazı kremlerin cildin su tutmasını sağlayarak kırışıklıkları geçici olarak daha az görünür hâle getirebildiğini söyleyen Durukan, bu görünümün kalıcı bir gençleşme anlamına gelmediğini ve etkilerin birkaç saat içerisinde ortadan kalkabileceğini ifade etti. Yeni bir ürüne başlandığında olumsuz bir reaksiyon gelişmediği sürece etkisinin değerlendirilmesi için yeterli zaman tanınması gerektiğini vurgulayan Durukan, sürekli ürün değiştirmenin cilt bariyerini olumsuz etkileyebileceği konusunda da uyardı.

Çok aşamalı cilt bakımında hasar riski: sosyal medyadan kliniğe uzanan sorunlar

Sosyal medyada önerilen çok aşamalı bakım rutinlerine karşı uyarıda bulunan Durukan, farklı soyucu içeriklerin üst üste kullanılmasının cilt bariyerine zarar verebileceğini belirtti. Retinoik asit, AHA, BHA ve salisilik asit gibi içeriklerin bilinçsiz kullanımının kızarıklık, alerji, tahriş, lekelenme ve kalıcı izlere yol açabileceğini vurgulayan Durukan, ürünlerin kullanım sıklığına ve ciltte bekletilme süresine dikkat edilmesi gerektiğini söyledi. Fenomenlerin önerdiği ürünlerin birbiriyle uyumunun ve olası etkilerinin değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti. Sosyal medyada önerilen ürünlerin ardından cilt sorunları yaşayan hastalarla karşılaştığını belirten Durukan, özellikle çift aşamalı temizlikte kullanılan yağ bazlı temizleyicilere dikkat çekti. Daha önce sivilce problemi olmayan bazı hastalarında bu ürünlerin kullanımı sonrasında nodülokistik akne geliştiğini, beslenme, ilaç kullanımı ve hormonal etkenleri de değerlendirdiğini söyledi. Ürünün bırakılması ve tedavi sonrasında sorunların tekrarlamadığını ifade eden Durukan, üst üste serum kullanımına bağlı alerjik reaksiyonlar ve kontakt dermatit vakalarıyla da karşılaştığını belirtti. Ayrıca leke açıcı ürün kullandıktan sonra cildinde beyaz lekeler oluşan bir hastasının bulunduğunu aktardı. Sosyal medyada önerilen çok sayıda ürünün gereksiz tüketime yol açabildiğini de belirten Durukan, “Bana hasta geliyor, koliyle ürün getiriyor. Arbutin serum, niasinamid serum, C vitamini serum, E vitamini serum...” sözleriyle karşılaştığı durumu anlattı. Bazı hastalarının sabah iki, akşam üç farklı serum kullandığını ifade eden Durukan, bu alışkanlığın cildi tahriş edebileceğini, sürdürülebilir olmadığını ve gereksiz harcamalara neden olduğunu vurguladı. Bazen tek bir ürünün yeterli olabileceğini belirten Durukan, çok sayıda ürün kullanmanın daha iyi bir cilt bakımı anlamına gelmediğine dikkat çekti.

Yüksek fiyat daha etkili ürün anlamına gelmiyor

Kozmetik ürünlerin fiyatlarıyla etkileri arasındaki ilişkiyi değerlendiren Durukan, yüksek fiyatın daha iyi sonuç anlamına gelmediğini söyledi. Ürünler arasındaki fiyat farkının içerik oranları, üretim koşulları ve formülasyondan kaynaklanabileceğini belirten Durukan, “En pahalı krem bile güneş koruyucu kadar etkili olmayabilir.” dedi. Uygun fiyatlı ürünlerden memnun kalan veya pahalı ürünler nedeniyle sivilcelenme yaşayan hastalarının bulunduğunu aktaran Durukan, önemli olanın cildin ihtiyacına uygun ürün seçmek olduğunu vurguladı. Eczacı Ahmet Tolga Yılmaz ise aynı içerik maddesini taşıyan ürünlerin her ciltte aynı etkiyi göstermeyebileceğini belirterek uzman desteğinin önemine dikkat çekti.

Uzmanlardan ortak uyarı: her önerilen ürün her cilde uygun değil

Sosyal medyada yapılan kozmetik ürün tanıtımlarını değerlendiren iki uzman, tüketicilerin ürün seçerken kendi cilt özelliklerini dikkate alması ve gerektiğinde sağlık profesyonellerinden destek alması gerektiğini vurguladı. Eczacı Ahmet Tolga Yılmaz, ürünün içeriğinin, üreticisinin, saklama koşullarının ve güvenilirliğinin araştırılması gerektiğini belirtirken Dermatoloji Uzmanı Dr. Nurşen Durukan, sosyal medyadaki hızlı sonuç vaatlerine ve çok sayıda ürünün birlikte kullanılmasına karşı uyardı. Durukan, ürün kullanımı sonrasında kızarıklık, hassasiyet, sivilcelenme, milia veya komedon artışı görüldüğünde kullanımın bırakılması ve gerektiğinde dermatoloji uzmanına danışılması gerektiğini belirtti. Sosyal medyada herkesin aynı ürünleri kullanmaya yönlendirilmesini doğru bulmayan Durukan, bilinçli tüketimin önemini vurguladı. İki uzmanın açıklamaları, kozmetik ürün seçiminde fenomen önerileri ve reklam vaatlerinin tek başına yeterli olmadığını; ürünün içeriği, kullanım koşulları, bilimsel dayanakları ve kişinin cilt ihtiyaçlarının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini gösteriyor.

Haber: Tülin Karadağ