Aydın Adnan Menderes Üniversitesi
İletişim Fakültesi / Gazetecilik Bölümü
Öğrenci Uygulama Haber Sitesi

Aydın’ın Efeler ilçesinde 15 yıldır faaliyet gösteren kentin ilk kostüm üreticilerinden biri olan Sultan Gürsoy Macaroğlu, kızı için başladığı dikiş serüvenini İzmir’den Tekirdağ’a uzanan bir üretim ağına ve ihtiyaç sahibi çocukları giydiren bir sosyal dayanışma hareketine dönüştürdü.

Aydın'ın Efeler ilçesindeki sokaklarda vitrinleri süsleyen rengârenk kostümler, çizgi film kahramanları ve okul formalarının ardında, 15 yıla yayılan bir kadın girişimciliği öyküsü yatıyor. Aydın’ın ilk yerel kostüm üreticilerinden biri olma unvanını taşıyan Sultan Gürsoy Macaroğlu, kamu yönetimi ve işletme dâhil üniversite diplomalarına rağmen tutkusunun peşinden giderek kurduğu atölye ile bugün İzmir ve Tekirdağ gibi Türkiye’nin dört bir yanındaki şehirlere sipariş gönderiyor.

Her şey kızım için başladı

Girişimcilik serüveninin kızı Mila’nın doğumuyla başladığını belirten Macaroğlu, o dönem piyasada anne-kız kombinleri ve özel tasarım kostümler bulamadığı için kendi kıyafetlerini dikmeye karar verdiğini söyledi. Sektörde çıraklıktan yetiştiğini anlatan girişimci kadın, şu ifadeleri kullandı: "Kızım Mila dünyaya geldiğinde onunla bir örnek giyinmek istedim ancak ne piyasada ne de o dönemin sosyal medyasında aradığımı bulamadım. Bu işi profesyonelce öğrenmeye karar verdim. İzmir’de atölyelerde tam bir yıl boyunca tek kuruş para almadan çıraklık yaptım. İlk dükkânımı açtığımda rafımız dahi yoktu; kumaşlar yerdeki kolilerde duruyordu. Eşimin desteği ve çektiğimiz kredilerle adım adım bu noktaya geldik."

“Kadın esnaf” kalıplarını kırmak

Sektörde kadın bir üretici olarak var olmanın dikiş dikmekten daha zorlu aşamaları olduğunu belirten Macaroğlu, karşılaştığı toplumsal önyargılara şu sözlerle değindi: "İlk dükkânımı açtığımda veya toptancıya gittiğimde birçok insan bu işe 'bir kadının geçici hevesi' gözüyle baktı. Erkek egemen ticaret ortamında tek başınıza pazarlık yapmak, borcun altına girmek ve 'Ben buradayım, bu işi profesyonel bir meslek olarak yapıyorum' demek ciddi bir direnç gerektiriyor. O güveni inşa etmek ve insanların zihnindeki 'kadın esnaf' kalıplarını kırmak, inanın kumaş biçmekten çok daha fazla emek istedi."

Kadın girişimcinin mesaisi kapıyı kilitleyince bitmiyor

Bir yandan işletmesini büyütürken diğer yandan anne olmanın getirdiği sorumlulukları dengelemeye çalıştığını dile getiren Macaroğlu, kadın esnaf olmanın görünmeyen yükünü anlattı: "Kadın girişimci olduğunuzda dükkânın kapısını kapatıp eve gittiğinizde işiniz bitmiyor; yemek, ev düzeni, çocuğun ilgisi derken ikinci bir mesai başlıyor. Kızımın büyüme evrelerini çoğu zaman tezgâhın başında izledim. Hem iyi bir anne olmaya çalışmak hem de ayakta kalan bir işletmeyi yönetmek sürekli bir denge arayışı demekti. Bazen çok zorlandığım anlar oldu ama kadın olmanın getirdiği o toparlayıcı güçle her sabah dükkânın kapısını aynı kararlılıkla açtım."

Bir annenin düşü, yüzlerce çocuğun tebessümü oldu

Başlangıçta kişisel bir ihtiyaçtan doğan bu uğraş, zaman içinde büyüyerek bir kadın girişimcinin mesleki yolculuğuna dönüştü. Dijital platformlar ve sosyal medyanın yaygınlaşmasıyla birlikte müşteri ağını Ege sınırlarının dışına taşıdı. Bugün Tekirdağ ve İzmir başta olmak üzere Türkiye'nin birçok iline özel tasarım kostüm gönderimi yapan işletmecinin atölyesinde: masal kahramanlarından doğum günü konseptlerine, geleneksel efe kıyafetlerine kadar geniş bir ürün yelpazesi yer alıyor.

Sahneye çıkan engelli gencin tebessümü

Üretimin ticari bir kazançtan çıkıp vicdani bir sorumluluğa dönüştüğü anlar ise atölyenin asıl dönüm noktalarını oluşturuyor. Engelli bir gencin sahne gösterisi için hazırladığı kostüm anısını paylaşırken gözleri parlayan Macaroğlu, mesleğin manevi boyutunu şu anıyla somutlaştırıyor: "Tekerlekli sandalyede bir gencimiz için özel bir sahne kostümü hazırlamam istendi. Beden ölçüleri standart kalıplara uymuyordu; kumaşı hem onu sıkmayacak hem de sahnede dimdik gösterecek şekilde günlerce yeniden biçtim. Kostümü giyip sahneye çıktığı ve salondan alkış sesleri yükseldiğinde kuliste birbirimize sarıldık. 'Sultan Abla, hayatımda ilk defa kendimi bir kahraman gibi hissettim' dediği an, bu mesleğin bana kazandırdığı en büyük servet oldu."

Zeybekten masal kahramanlarına uzanan kostümler

Aydın denildiğinde akla gelen kültürel simgelerden biri olan efe ve zeybek kıyafetleri, Macaroğlu’nun dikkat çeken ürünleri arasında yer alıyor. Cepken, potur, yağlık ve körüklü çizme gibi parçalarla tamamlanan geleneksel kıyafetler, özellikle düğünlerde zeybek oynayacak kişilerin hazırlıklarında önem taşıyor. Zeybek kıyafetleri, yalnızca özel bir gün için tercih edilen giysiler olmanın ötesinde, bölgenin kültürel kimliğini de görünür kılıyor. Geleneksel kıyafetlerin düğünlerde ve çeşitli etkinliklerde kullanılması, yerel kültürün farklı kuşaklarla buluşmasına katkı sağlıyor. Yerel kültüre ait efe ve zeybek kıyafetlerinin yoğun el işçiliği sebebiyle kendi atölyesinde sadece sınırlı sayıda yer aldığını belirten Macaroğlu, daha çok çocukların hayal gücüne hitap eden özel parçalara odaklandıklarını söyledi. 

Baştan sona el işçiliği

Meslek hayatında kendisini en çok zorlayan işlerden biri, tamamı pullarla hazırlanan özel bir kostümün dikimi oldu. Tasarımın baştan sona el emeğiyle hazırlanması, bu siparişi sıradan bir dikim işinden ayırdı. Her ayrıntısında el işçiliği gerektiren çalışma, üretim sürecinde dikkat ve sabrın önemini bir kez daha ortaya koydu. 

Macaroğlu, zanaatın sabırla imtihanını şu sözlerle anlatıyor: “Siparişi ilk aldığımda beni en çok düşündüren şey kumaşın yapısıydı; makinenin giremediği yerler vardı ve mecburen her pulu tek tek elimle işlemek zorunda kaldım. Günlerce atölyede sadece o kostümle uğraştım.

Kostümü tamamlayıp müşteriye teslim ettiğim an, verdiğim her saniyelik emeğin karşılığını aldığımı hissettim."

Maliyet artışına karşı "Askıda Kıyafet" çözümü

Artan kumaş maliyetleri ve ekonomik şartlar sebebiyle ailelerin satın alma yerine kiralamaya yöneldiğini gözlemleyen girişimci, işletmesini ayakta tutmak için okul forması dikimine ve sosyal sorumluluk projelerine de yöneldi. Yaz aylarında atölyede "İyilik Çantası" adını verdiği el yapımı bez çantalar diken Macaroğlu, bu çantaların geliriyle ihtiyaç sahibi çocukları baştan aşağı giydiriyor ve şunları ekliyor: "Bir çanta kendinize alıyorsunuz, bedeliyle tanımadığınız bir çocuğun okul kıyafeti karşılanıyor. Aydınlı müşterilerimizin ve esnafımızın desteğiyle bu sezon 100’den fazla çocuğumuza okul üniforması sağladık. Özellikle annesi babası olmayan veya özel eğitime ihtiyaç duyan meslek lisesi öğrencilerimiz için okul idareleriyle el ele veriyoruz. Kimi müşterimiz para üstünü 'Bir çocuğa forma olsun.' diyerek kasaya bırakıyor. Bu güveni inşa etmek tam 15 yılımı aldı."

Kepenklerin kapandığı pandemide dikiş sesi susmadı

15 yıllık serüvenin en çetin durağı ise düğünlerin, gösterilerin ve okulların tamamen durduğu pandemi dönemi oldu. Birçok işletmenin kapısına kilit vurduğu günlerde borçlarla baş başa kalan girişimci, dükkânı ayakta tutma mücadelesini bir direnişe dönüştürdü: “Sokaklar boşaldı, siparişler bir gecede iptal edildi, düğünler bitti. Herkes 'Kapat dükkânı, daha fazla zarar etme' diyordu. Kostüm dikemediysem binlerce yıkanabilir maske diktim, kumaş parçalarını değerlendirdim.”

Krizde kaçan değil, yön değiştiren kazanır

Genç girişimcilerin ilk krizde pes etme eğiliminde olduğunu vurgulayan Macaroğlu, zorlu dönemleri aşmanın tek yolunun esneklik ve direnç olduğunu belirtiyor: "İş hayatı düz bir çizgi değil. Pandemi bana şunu öğretti. İşler durduğunda dövünmek yerine 'Elimdeki kumaşla bugün ne üretebilirim?' diye sormak zorundasın. Genç meslektaşlarıma her zaman söylüyorum; sabır sadece beklemek değildir, beklerken üretmeye devam etmektir."

Genç girişimcilere sabır tavsiyesi

Kamu yönetimi ve işletme alanlarında eğitim aldığını belirten Macaroğlu, mesleki yolculuğunda öğrendiklerini genç girişimcilere de aktarıyor. İş kurmak isteyen gençlerin kısa sürede sonuç beklemek yerine emek vermeye ve karşılaşabilecekleri zorluklara hazırlıklı olmaya odaklanmaları gerektiğini vurgulayan Macaroğlu gençlere çok yönlü olmaları konusunda tavsiyelerde bulundu: "Piyasada birçok işletme açıldıktan birkaç ay sonra kapanıyor. Bunun temel nedeni sabırsızlık ve bir B planının olmaması. İş hayatında her şey bir anda olmuyor; emek, dikkat, işine bir şeyler katma arzusu ve sabır en büyük sermayedir."

Aydın Efeler’deki atölyesinde kızının ilhamıyla yola çıkan Macaroğlu, bir yandan şehir dışına uzanan tasarımlarıyla kadın girişimciliğin gücünü kanıtlarken, diğer yandan kurduğu dayanışma ağıyla yüzlerce çocuğun geleceğine dokunmaya devam ediyor.

Haber: Sudem Aldemir