Aydın Adnan Menderes Üniversitesi
İletişim Fakültesi / Gazetecilik Bölümü
Öğrenci Uygulama Haber Sitesi

Aydın'ın Efeler ilçesinde yaklaşık yarım asırdır mutafçılık yapan Faruk Barut, teknolojinin gelişmesiyle birlikte yok olmaya yüz tutan zanaatı ilmek ilmek yaşatmaya devam ediyor.

Bir zamanlar köylerde çoğu hanenin geçim kaynağı olan deve kolanı üretimi şimdilerde tek bir ustanın elinden sipariş usulü sürdürülüyor. Teknolojinin gelişmesiyle beraber eşek, at, öküzün yerini modern araçların alması mutafçılık mesleğine de gölge düşürdü. Efeler’de yaşayan 50 yıllık mutaf ustası olan Faruk Barut, atalarından kendisine miras kalan zanaatını hem geçimini sağlamak amacıyla hem de tarihin tozlu sayfalarına karışmaması için devam ettiriyor. Artık sadece deve güreşlerinde tercih edilen kolanları elleriyle hazırlayan Barut, merak edilenleri anlattı.

“Bu iş bize atalarımızdan kaldı”

Ata mesleğine henüz küçük yaşlarda başladığını söyleyen Barut, “Ben bu mesleğe henüz 7 yaşındayken başladım. Dedem ve babam da mutafçılık yapıyordu. Kısacası bu iş bize atalarımızdan kaldı. Ben 27 yaşıma kadar Aydın’ın köylerinde çalıştım. O zaman Bozdağan’da yaşıyordum. Daha sonra Aydın Efeler’e taşındık. Şimdi hem pazarlarda nalbur ve hırdavat ürünleri satıyorum hem de pazara gitmediğim günlerde evde deve kolanı örüyorum.” ifadelerini kullandı.

“İlmek ilmek işleyerek ilerliyoruz”

Yaptıkları kolanların devecilikte önemli bir yere sahip olduğunu söyleyen Barut, “Kolan yapımında çapar dediğimiz, dört deliği olan kare tahta parçalarından destek alıyoruz. Benim şu an kullandığım çaparlar 60–70 yıllık. İlmek ilmek işleyerek ilerliyoruz. Yaptığımız kolanlar devenin havutuna bağlanır ve bir nevi kemer görevi görür. Takıldığında havutun sabit kalmasını sağlayarak düşmesini engelliyor. Daha küçük ördüklerimiz ise at ve eşeklerde semer için kullanılır. Tabii şimdi onlara pek talep yok. Özellikle deve güreşlerine hazırlık yapanlar bu kolanlara yoğun talep gösteriyor. Kolanlar 3 ya da 4 parçadan oluşur ve yaklaşık 2 saatte tamamlanır. Fiyatları da bin 200 – 300 bin lira arasında değişkenlik gösteriyor.” dedi.

“Teknolojiyle birlikte işler değişti”

Eskiden çoğu kişinin geçim kaynağı olan mutafçılığı şimdilerde yapan kimsenin olmadığını söyleyen Barut, “Eskiden bu meslek çok yaygındı. Bundan 30–40 yıl önce sadece Bozdoğan Olukbaşı Köyü’nde 8 hane bu işten geçimini sağlardı. Ben haftada 200–300 kolan yapardım, köyde toplam üretim bin adedi geçerdi. Tabii şimdi teknolojiyle birlikte işler değişti. Eşeğin, beygirin yerini traktörler alınca bu meslek de unutulmaya başladı. Şu an sadece deveciler talep gösteriyor. Aydın’da bu zanaatı yapan tek kişi benim. Sipariş usulü çalışıyorum ve benden sonra yapacak kimse de görünmüyor. Bizim mesleğimize mutafçılık denilir. Eskiden Nazilli’de Mutaf Pazarı vardı. Tabii şimdi böyle bir şey yok.” diye konuştu.

“Gençlerin tercih edeceği bir iş değil”

Yeni neslin bu mesleğe yanaşmadığını dile getiren Barut, “Bu meslek gençlerin tercih edeceği bir iş değil. Ancak merakı olan ve gerçekten seven biri yapabilir. Benim oğlum da yapmak istemedi. Çünkü bu işin geleceği parlak değil. Gelecek olmayınca kimse bu işe yönelmiyor. Köyümüzde gençler bu işi bilmez, bilenler de benimle yaşıt, ama onlar da artık yapmıyor.” ifadelerini kullandı. 

“Kazandığımda mutlu oluyorum”

Sadece belli pazarlarda tezgah açtığını ifade eden Barut, “İncirliova, Köşk, Koçarlı ve Efeler pazarlarında satış yapıyorum. En çok satışı İncirliova’da yapıyorum. Günde bin 500 – 2 bin lira kazandığımda mutlu oluyorum. Deve güreşleri devam ettiği sürece benim işim de devam edecek. Ancak yalnızca kolan yaparak geçinmek zor olduğu için pazarlarda hem kolan hem de hırdavat ürünleri satıyorum.” dedi. 

Asıl zorluk mesleğin değer görmemesi

İşinin bacaklarında ağrıya sebep olduğunu belirten Barut, “Bu işi severek yapıyorum ama maddi durumum iyi olsaydı devam etmezdim. Bacaklarımdan rahatsızım. Kolan örerken bacakları kıvırarak oturmak gerekiyor ve bir süre sonra ağrı yapıyor. Yine de geçinebilmek için sürdürmek zorundayım. Bana göre işin zorluğu yok, asıl zorluk mesleğin artık değer görmemesi ve geleceğinin belirsiz olması.” diye konuştu.

Haber: Mustafa Akgün