Aydın Adnan Menderes Üniversitesi
İletişim Fakültesi / Gazetecilik Bölümü

Öğrenci Uygulama Haber Sitesi


GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE ATA SPORU AVCILIK: ZORUNLULUKTAN HOBİYE UZANAN BİR KÜLTÜR MİRASI

15.11.2026
Dosya

 

Aydın ve çevresinde kuşaklar boyunca aktarılan geleneksel avcılık kültürü, değişen yaşam koşulları, sıkılaşan yasal mevzuat ve artan maliyetler karşısında önemli bir dönüşüm geçiriyor. Geçmişte kırsal kesimde temel bir beslenme ve geçim kaynağı olarak görülen avcılık, günümüzde doğayla iç içe gerçekleştirilen kurallı bir spor ve hobi kimliği kazanırken 150 bin lirayı bulan başlangıç maliyetleri yeni nesil avcıların yetişmesini zorlaştırıyor. Aydınlı tecrübeli uçar avcısı Kazım Gökçen ile kara avcısı İbrahim Avcu, yarım asra yaklaşan saha tecrübelerini ve avcılığın geçirdiği sosyoekonomik değişimi değerlendirdi.

 

Anadolu’nun köklü kırsal geleneklerinden biri olan avcılık, Aydın’ın zengin coğrafyasında ve dağ köylerinde uzun yıllardır önemli bir kültürel miras olarak yaşatılıyor. Ancak modernleşen hayat şartları, gıdaya erişimin kolaylaşması ve yaban hayatını korumaya yönelik getirilen kapsamlı yasal düzenlemeler, bu kadim geleneğin hem yapılış biçimini hem de toplumsal işlevini kökten değiştirdi. Aydın ve çevresinde 30 yıldır uçar avcılığı yapan 50 yaşındaki Kazım Gökçen ile 47 yıldır kara avcılığıyla uğraşan İbrahim Avcu, dedelerinden devraldıkları bu tutkunun dünden bugüne uzanan yolculuğunu, sahadaki kuralları ve gelecek kaygılarını paylaştı.

 

Kırsalda bir yaşam biçimi ve kuşaktan kuşağa aktarılan miras
Kırsal bölgelerde avcılık yalnızca bir boş zaman aktivitesi değil, büyüklerden küçüklere aktarılan bir toplumsal kültür ve yaşam biçimi. Avcılığa henüz 15 yaşındayken adım attığını ve tam 47 yıldır bu geleneği sürdürdüğünü belirten kara avcısı İbrahim Avcu, avcılığın kendi kuşakları için büyüklerinden devraldıkları köklü bir miras olduğunu ifade etti. Benzer şekilde köylerde yetişen gençlerin avcılık kültürünü aile büyüklerini gözlemleyerek ve onlarla birlikte araziye çıkarak öğrendiğini vurgulayan 30 yıllık uçar avcısı Kazım Gökçen, bu aktarım sürecinin gençler üzerindeki etkisini şu sözlerle anlattı: "Köylerde gençler avcılığı büyüklerinden görerek öğrenir. Bizimle dağa, meraya gelen bir genç bu heyecanı bir kez yaşadı mı adeta aşılanmış gibi olur. Arazideki o atmosferi soluduktan sonra 'Ben de gideceğim, ben de belge çıkartacağım' demeye başlar. Bu durum, avcılığı nesilden nesile teşvik eden doğal ve kültürel bir süreçtir."

Geçim ve beslenme zorunluluğundan doğa sporuna evrilen tarih
Avcılığın tarihsel süreçteki işlevine değinen tecrübeli isimler, geçmiş dönemlerin ekonomik ve coğrafi kısıtlılıkları ile günümüz koşulları arasında keskin bir fark bulunduğunu ortaya koydu. Eski yıllarda kırsal kesimde yaşayan vatandaşların hayvansal gıdaya ve ete ulaşmasının son derece güç olduğunu hatırlatan İbrahim Avcu, o dönemlerde avcılığın keyfi bir uğraş değil, doğrudan hayatta kalma ve beslenme ihtiyacının bir sonucu olduğunu dile getirdi. Geçmişte ulaşım imkânlarının kısıtlı olması nedeniyle her köyde veya mahallede kasap bulunmadığını, insanların ancak kendi yetiştirdikleri hayvanları kesebildiklerini aktaran Avcu, "Eski dönemlerde et bulmak zordu, herkesin kasaptan et alma imkânı yoktu. Bu yüzden eskiden avcılık doğrudan bir beslenme ihtiyacıydı, günümüzde ise tamamen hobiye dönüştü." değerlendirmesinde bulundu. Günümüzde Aydın ve çevresinde geçimini yalnızca avcılıkla sağlayan tek bir kişinin bile kalmadığını belirten Gökçen ise modern çağda avcılığın sağlık, hareket ve doğayla bütünleşme aracına dönüştüğünü kaydetti. Avcılığın artık bir kültür ve doğa sporu kimliği kazandığını vurgulayan Gökçen, "Atalarımız zamanında avcılığı bir ihtiyaç olarak yapılmış. Ancak günümüzde bu iş bir hobi, kültür ve spor haline geldi. Bizler sabahtan öğleye kadar dağlarda kilometrelerce yürüyoruz, hem hareket etmiş oluyoruz hem de doğada temiz havada vakit geçiriyoruz. Bu durum bizim için adeta bir sağlık ve spor faaliyetine dönüşüyor." ifadelerini kullandı.

Uçar ve kara avcılığında uzmanlaşma, köpek eğitimi ve yasal kotalar
Geleneksel avcılığın kendi içinde farklı uzmanlık alanlarına ayrıldığını belirten Gökçen ve Avcu, avlanacak türe göre hem avcının stratejisinin hem de yanında götürdüğü av köpeğinin eğitiminin tamamen değiştiğini aktardı. Avcılığın iki temel dalı olan uçar (kuş) avcılığı ile kara avcılığının kendine özgü disiplinleri bulunuyor. Uçar avcılığı alanında uzmanlaşan Kazım Gökçen, mevsimsel döngülere bağlı olarak bıldırcın, keklik ve çulluk avladığını belirterek, kuş avında köpeklerin gelişmiş koku alma yeteneğinden faydalandıklarını söyledi. Yaban hayatının sürdürülebilirliği açısından her mevsimin av takvimine ve belirlenen yasal limitlere eksiksiz uyulması gerektiğinin altını çizen Gökçen, mevcut avlanma kotalarına ilişkin şu bilgileri paylaştı: "Her mevsimin avı farklıdır ve bizler avlanırken devletin belirlediği yasal limitlere uymak zorundayız. Örneğin mevcut düzenlemelere göre kişi başı günlük bıldırcında 12, çullukta 3, keklikte ise 2 adet avlanma kotası bulunmaktadır. Kurallara uyan hiçbir avcı bu limitlerin dışına çıkmaz." Kara avcısı olarak tavşan ve domuz avına yöneldiğini ifade eden İbrahim Avcu da kara avcılığının dinamiklerinin kuş avından ayrıldığını belirtti. Tavşan ve domuz avında kullanılan köpeklerin yerdeki iz ve kokuyu takip ederek avı bulduğunu kaydeden Avcu, "Her avcının uzmanlık alanı, arazi okuması ve köpeğinin aldığı eğitim birbirinden farklıdır." diye konuştu.

Ağırlaşan mevzuat ve 150 bin lirayı bulan maliyet gençleri caydırıyor
Kuşaktan kuşağa aktarılan bu kültürel mirasın önündeki en büyük engel, son yıllarda giderek ağırlaşan ekonomik şartlar ve bürokratik prosedürler. Geçmiş dönemlerdeki mevzuat ile günümüz uygulamalarını kıyaslayan İbrahim Avcu, 20-30 yıl, hatta yarım asır öncesinde Milli Parklar denetimleri gibi sıkı uygulamaların ve ağır prosedürlerin bulunmadığını hatırlatarak, o yıllarda yalnızca silah ruhsatı almanın avlanmak için yeterli olduğunu belirtti. Günümüzde ise vergi, harç ve belge yükümlülüklerinin katlandığını söyleyen Avcu, bu ekonomik zorlukların kırsaldaki avcılık faaliyetlerini doğrudan olumsuz etkilediğini dile getirdi. Gelecek yıllarda genç avcı sayısında ciddi bir düşüş yaşanmasının kaçınılmaz olduğunu öngören Kazım Gökçen ise sıfırdan avcılığa başlamak isteyen bir gencin karşılaştığı mali tabloyu kalem kalem özetledi. Bir gencin yasal olarak avcılığa adım atabilmesi için öncelikle 18 yaşını doldurması, ardından zorunlu eğitim kurslarına katılarak avcılık belgesi alması ve yivsiz tüfek ruhsatı çıkarması gerektiğini belirten Gökçen, maliyetlerin ulaştığı boyuta şu sözlerle dikkat çekti: "Gelecekte genç avcı sayısında mutlaka bir azalma olacaktır. Çünkü ekonomik şartlar ve belgelendirme prosedürleri çok zorlaştı. Sadece avcılık kursu ücretleri 3-4 bin lira civarında. Buna devlet harçları, vergiler ve yıllık avlanma pulu masrafları da eklendiğinde yalnızca evrak giderleri 10 bin liraya yaklaşıyor. Avcılık için gerekli olan tüfek ve iyi eğitimli bir av köpeği de hesaba katıldığında başlangıç maliyeti 150 bin lirayı buluyor. Günümüz ekonomik koşullarında bu yüksek maliyetler gençlerin avcılığa başlamasını doğrudan engelliyor." 

 

Kurallı ve belgeli avcılık ekosistemi bozmaz, aksine korur
Kamuoyunda zaman zaman avcılığın doğaya ve yaban hayatına zarar verdiği yönünde oluşan algılara da değinen Kazım Gökçen, bilinçli ve yasalara bağlı avcıların aslında doğanın en yakın koruyucuları olduğunu savundu. Yıl boyunca arazide bulunan kırsal kesim insanının ve belgeli avcıların ormanları ve yaban hayatını sahiplendiğini belirten Gökçen, meraların dışarıdan gelen bilinçsiz müdahalelere karşı yine yerel avcılar tarafından gözetildiğini ifade etti. Gökçen, doğa ile avcı arasındaki bu koruma ilişkisini, "Dağlardaki ekosistemi ve ormanları genelde en çok koruyanlar yine köylüler ve kurallara uyan avcılardır. Dışarıdan gelenlerin buradaki av potansiyeline odaklanmasının aksine, bizler merayı ve doğayı sürekli gözetiriz. Kurallı ve belgeli avcılık doğanın dengesini bozmaz, aksine korur." sözleriyle özetledi.

Aydın’ın kırsal hafızasında önemli bir yer tutan ve geçmişten günümüze taşıdığı geleneksel ruhu korumaya çalışan avcılık kültürü, günümüzün ağır ekonomik koşulları ve sıkı yasal yükümlülükleri arasında varlığını sürdürme mücadelesi veriyor. Kadim bir ata sporu ve doğayla kurulan köklü bir bağ olarak nitelendirilen bilinçli avcılığın gelecek kuşaklara sürdürülebilir biçimde aktarılabilmesi; hem yaban hayatı ekosisteminin dengesinin titizlikle gözetilmesine hem de gençlerin bu geleneği yasal kurallar çerçevesinde yaşatabileceği koşulların oluşturulmasına bağlı görünüyor.

 

 

Haber: Semanur Yılmazer

 

EN ÇOK OKUNANLAR

DÜNYA ŞAMPİYONU MÜCAHİT KULAK: “DURMAK YOK, RİNGE DEVAM”

  Dünya şampiyonluğu, spor dalında en iyi olanın taşıdığı prestij ve ...

OSMANLI’DAN GÜNÜMÜZE SOSYAL YARDIMLAŞMA VE DAYANIŞMA

  Osmanlı İmparatorluğu'nda sosyal yardımlaşma ve dayanışma kültürü, toplumun temel değerlerinden ...

TARİHE TANIKLIK EDEN MÜZE ‘‘ULUCANLAR CEZAEVİ MÜZESİ’’

Ankara Merkez Kapalı Ceza ve Tutukevi (Ulucanlar Cezaevi), 1925 ve 2006 yılları ...

EN YÜKSEK SUÇ ORANI NEDEN AYDIN’DA?

  Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), her yıl olduğu gibi bu yıl ...

İNCİR BİR MEYVE Mİ ÇİÇEK Mİ?

  Aydın deyince aklımıza ilk incir, incir deyince de aklımıza ilk ...

HAYVAN DOSTLARIMIZDA KAN PARAZİTİ HASTALIĞI

  Her canlı dönem dönem sağlık sorunları yaşamaktadır. Bu sağlık sorunlarının ...

TOPRAĞIN BİLİMİ PEDOLOJİ

  İnsan ve diğer tüm canlıların hayatına devam edebilmesi için toprak ...

KADINLARIN VAZGEÇİLMEZ GİYSİSİ: KIRAS-FİSTAN

  Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi’ne ait birçok yerde yıllardır ...

ESKİ BİR TÜRKMEN ENSTRÜMANIN YENİDEN DOĞUŞU: ERBANE

  Eski çağlardan beri ritim ve müziğin vazgeçilmez bir enstrümanı olan ...

SIK RASTLANIP AZ BİLİNEN HASTALIK: KURDEŞEN

  Vücudumuzda bir bölge kaşındığı zaman hafife alır, kaşıyıp geçmesini bekleriz. ...

Aydın Adnan Menderes Üniversitesi
İletişim Fakültesi / Gazetecilik Bölümü

Öğrenci Uygulama Haber Sitesi
+90 256 218 20 00