Aydın Adnan Menderes Üniversitesi
İletişim Fakültesi / Gazetecilik Bölümü
Öğrenci Uygulama Haber Sitesi

Görünmeyen emekleriyle futbol sahalarını hazırlayan saha uzmanları, oyunun temposunu, futbolcuların performansını ve sağlıklarını doğrudan etkiliyor. Selahattin Bülbül, Kadir Ceylan, Mehmet Dağlı ve Hasan Güleç, saha bakımının inceliklerini, zorluklarını ve sahalara verilen önemin eksikliğini aktardı.

Futbol denilince akla genellikle oyuncular, goller ve tribün coşkusu gelir. Ancak oyunun kalitesi, sahaların bakımına ve hazırlanışına bağlıdır. Bu görünmeyen emeğin kahramanları, uzun yıllardır saha bakımında görev alıyor. Selahattin Bülbül ve Kadir Ceylan, Bursa’da faaliyet gösteren Bursa Emek Spor tesislerinde saha yapım ve bakım uzmanı olarak çalışıyor. Mehmet Dağlı ve Hasan Güleç ise Tire Belediyesi’ne bağlı Gazi Mustafa Kemal Stadyumu’nda saha yapım ve bakım uzmanı olarak görev yapıyor. Yıllara dayanan deneyimleriyle futbol sahalarının zemin kalitesini korumak ve geliştirmek için çalışan bu dört uzman, saha yapım ve bakımında edindikleri tecrübeleri aktardı.

Teknik ve disiplin isteyen bir meslek

Futbolun içinden gelen Selahattin Bülbül mesleğe geçiş sürecini ve saha bakımının bilinmeyen yönlerini anlattı. Daha önce kalecilik ve kaleci antrenörlüğü yaptığını belirten Bülbül, zamanla saha yönetimi ve zemin bakımı alanına yönelmeye karar verdiğini söyledi. Bülbül, çim bakımının dışarıdan basit görünebildiğini ancak aslında oldukça teknik ve disiplinli bir süreç olduğunu vurgulayarak, “Profesyonel spor sahalarında kullanılan doğal çimler düzenli gübreleme, biçim, havalandırma ve ilaçlama gerektirir. Ortalama 20-25 günde bir besin takviyesi yapıyoruz. Azot ağırlıklı gübreler çimin büyümesini desteklerken fosfor ve potasyum kök gelişimi ve dayanıklılık açısından önemlidir. Çim bakımını çocuk yetiştirmeye benzetebiliriz, sürekli ilgi ve doğru zamanlama gerektirir.” dedi.

 “Saha bakımı hem fiziksel güç hem de teknik bilgi gerektirir”

Zorlukları aktaran Bülbül, özellikle aşırı yağışlı veya sıcak havalarda saha bakımının daha zor olduğunu söyleyerek konuyu“Drenaj sisteminin işlevselliği, sulama ve gübreleme programlarının zamanlaması, mantar ve hastalıklara karşı ilaçlamalar titizlikle yapılmalıdır. Yoğun maç programları sahaların toparlanma süresini kısaltıyor ve her işlem kritik hale geliyor. Saha bakımı hem fiziksel güç hem de teknik bilgi gerektirir.” ifadelerini kullandı. Bülbül, sahalara ve saha çalışanlarına yeterince önem verilmediğini vurgulayarak, “Federasyon ve kulüp yöneticilerinin bakış açısının değişmesi gerekiyor. Sağlıklı ve düzgün zemin, futbolcuların güvenliği ve performansı açısından kritik öneme sahip. İyi saha, oyun kalitesini artırıyor, seyir zevkini yükseltiyor ve sakatlanma riskini azaltıyor.” şeklinde açıkladı.

Hava koşulları saha bakımını doğrudan etkiliyor

Deneyimlerini aktaran Ceylan, yaklaşık 45 yıldır saha yapımı ve bakımında görev aldığını belirterek, “Mesleğe Bursa’da başlayıp Kıbrıs ve Ankara’da saha yapımı deneyimi kazandım. Saha yapımı sadece teknik bilgi değil, aynı zamanda dikkat, sabır ve disiplin gerektirir. Her saha, futbolun kalitesini ve oyuncuların performansını doğrudan etkilemektedir.” dedi. Ceylan, sahaların maç için hazır olup olmadığını değerlendirirken çim boyu, drenaj, sulama sistemleri ve çizgi netliğini göz önünde bulundurduklarını söyleyerek konu hakkında, “Yağmurlu havalarda drenaj sistemini kontrol eder, kanalları temizleyip çimin hava almasını sağlarız. Aşırı sıcaklarda sulama programını yeniden planlar, çimin yanmaması ve canlılığını korumak için sabah erken ve akşam sulama yaparız.” ifadelerini kullandı. Çim boyunun oyunun temposunu ve pas hızını doğrudan etkilediğini vurgulayan Ceylan, “Uzun çim pas oyununu yavaşlatabilir, kısa ve düzgün biçilen çim ise topun sahada hızlı ve akıcı şekilde ilerlemesini sağlar. Düzenli bakım, futbolcuların sağlığı için kritik önemde, iyi bakılmış zemin sakatlanma riskini azaltır ve performansı artırır. Zemin sertliği, çim sağlığı ve drenaj sisteminin uyumu oyunun kalitesini belirler. Futbolun hızlı, güvenli ve kaliteli oynanabilmesi için saha bakımının sürekli ve planlı yapılması gerekir.” dedi.

Bu işe üniversite yıllarında başladım

Ege Üniversitesi Çim Alan Tesisi ve Yönetimi Bölümü mezunu olan Mehmet Dağlı, futbol sahası bakımına üniversite yıllarında başladığını söyledi. Meslek hayatına stajlarla adım attığını belirten Dağlı, zamanla farklı kulüplerin tesislerinde çalışma fırsatı bulduğunu ifade etti. Üniversite eğitimi sırasında sahalarda staj yaptığını dile getiren Dağlı, mezuniyetin ardından saha bakım hizmeti veren bir firmada çalışmaya başladığını belirtti. “Üniversitedeyken staj yaparak bu işin içine girdim. İlk olarak Bursa’da staj gördüm, ardından Bursaspor’un tesislerinde çalıştım.” diyen Dağlı, meslek hayatının ilk dönemlerinde farklı kulüplerin tesislerinde görev aldığını anlattı. Farklı kulüplerin tesislerinde çalışmanın kendisine önemli deneyimler kazandırdığını vurgulayan Dağlı, “Çalıştığım dönemlerde Bursaspor, İstanbul Başakşehir FK ve Galatasaray SK tesislerinde saha bakım çalışmalarında bulundum.” ifadelerini kullandı. Başakşehir’de görev yaptığı dönemde zaman zaman Galatasaray tesislerine de destek verdiklerini aktaran Dağlı, ihtiyaç olduğunda ekip olarak farklı tesislerde çalıştıklarını söyledi. 2018 yılında babasının vefatının ardından memleketine döndüğünü dile getiren Dağlı, 2019 yılından bu yana Tire Belediyesi’ne bağlı Gazi Mustafa Kemal Atatürk Stadı’nda görev yaptığını belirtti. Yaklaşık 10 yıldır bu mesleğin içinde olduğunu söyleyen Dağlı, statta saha bakım sorumlusu olarak çalıştığını ifade etti.

Zemin ağırlaştığında sakatlık riski artıyor

Futbol sahasının bakımının maçın temposunu ve oyuncuların performansını doğrudan etkilediğini belirten Mehmet Dağlı, çimin uzunluğu ve zemin yapısının oyun kalitesi üzerinde önemli rol oynadığını söyledi. Saha deseninin de hakemler açısından avantaj sağladığını ifade eden Dağlı, özellikle çizgi yönünde verilen biçimlerin görüşü kolaylaştırdığını belirtti. Saha zeminindeki değişimlerin oyunu doğrudan etkilediğini vurgulayan Dağlı, geçmişte tanıklık ettiği bir organizasyonu örnek göstererek, “Alt yaş kategorilerinde düzenlenen uluslararası bir turnuvada görev almıştık. Turnuva sırasında çok yoğun yağış oldu. Avrupa standartlarına göre zemin uygun olmadığı için bazı maçlar ertelendi.” diyen Dağlı, aynı gün akşam saatlerinde kendi takımlarının maçının oynandığını anlattı. Yoğun yağmur nedeniyle sahanın oldukça ağırlaştığını dile getiren Dağlı, “Zemin çok kaygan ve ağır hale gelmişti. Bu da oyuncuların hareketlerini zorlaştırdı. Böyle durumlarda sakatlık riski de artabiliyor.” dedi

Saha desenleri hakemlere avantaj sağlıyor

Futbol sahasında uygulanan biçim ve desenlerin yalnızca estetik bir görüntü oluşturmadığını belirten Mehmet Dağlı, bu uygulamaların maç yönetimi açısından da önemli olduğunu söyledi. Çimlerin biçim yönünün ve sahadaki şeritlerin hakemlerin görüşünü kolaylaştırdığını ifade eden Dağlı, özellikle yan hakemler için bu desenlerin avantaj sağladığını dile getirdi. Sahada oluşturulan yatay şeritlerin ofsayt kararlarında hakemlere yardımcı olduğunu vurgulayan Dağlı, “Sahada verdiğimiz desenler sadece görüntü için yapılmıyor. Yatay şeritler oluşturduğumuz zaman yan hakemler ofsayt çizgisini daha rahat takip edebiliyor.” dedi. Bu uygulamanın maçın daha sağlıklı yönetilmesine katkı sağladığını belirten Dağlı, saha bakımının oyunun birçok yönünü doğrudan etkilediğini aktardı.

Yaklaşık 20 yıldır bu işin içinde

Tire’de futbol sahası bakımıyla ilgilenen Hasan Güleç, yaklaşık 20 yıldır bu mesleğin içinde yer aldığını söyledi. Farklı dönemlerde çeşitli futbol sahalarında görev aldığını belirten Güleç, uzun yıllardır saha bakımı ve saha çizimi çalışmalarında bulunduğunu ifade etti. Güleç, meslek hayatı boyunca farklı sahalarda çalışma fırsatı bulduğunu belirterek, çeşitli Avrupa çocuk yaş kategorisi organizasyonlarında da saha bakım çalışmalarında görev aldığını dile getirdi. Sahaların maçlara hazır hale getirilmesi için çim bakımı, biçim ve saha düzeni gibi birçok alanda emek verdiklerini vurgulayan Güleç, bu işin dışarıdan göründüğünden daha fazla tecrübe ve dikkat gerektirdiğini söyledi.

Saha iki aşamada hazırlanıyor

Bir futbol sahasının maç için hazır olup olmadığının belirli bakım rutinlerine göre değerlendirildiğini belirten Güleç, saha bakımının planlı şekilde yapıldığını söyledi. “Sahalar haftalık bakım görüyor.” ifadelerini kullanan Güleç, hafta ortasında çimin daha uzun bırakıldığını, maçtan bir gün önce ise kısaltılarak sahanın hazır hale getirildiğini aktardı. Çim uzunluğunun zemine göre değiştiğini vurgulayan Güleç, “Çim çok sık ise 1–2 santim yeterli oluyor, seyrek sahalarda ise 3,5–4 santime kadar bırakıyoruz. Çim kısa olduğunda oyun daha akıcı olurken, uzadığında topun hareketi yavaşlıyor ve tempo düşüyor.” dedi.

Yağmur ve tohumlama dönemleri işleri zorlaştırıyor

Mesleğin dışarıdan göründüğü kadar kolay olmadığını dile getiren Güleç, özellikle tohumlama dönemlerinde ve yoğun yağışlarda işlerin zorlaştığını belirtti. “Tohum attığımız dönemlerde yoğun yağmur yağarsa sahada oynamak zorlaşıyor.” diyen Güleç, zeminin ağırlaştığını ve çimin zarar görebildiğini aktardı. Yaz aylarında ise sulama sistemlerinin sürekli kontrol edilmesi gerektiğini vurgulayan Güleç, “Sulama sistemlerinde arıza olursa hemen müdahale etmek gerekiyor.” ifadelerini kullandı. Saha çalışanlarına yeterince önem verilmediğini düşündüğünü de dile getiren Güleç, bu alana daha fazla destek verilmesi gerektiğini belirterek, “Açıkçası saha çalışanlarına çok fazla önem verildiğini düşünmüyorum. Sahaların iyi durumda olması için büyük emek harcanıyor.” dedi.

Haber: Enes Kaan Kanat