Aydın Adnan Menderes Üniversitesi
İletişim Fakültesi / Gazetecilik Bölümü
Öğrenci Uygulama Haber Sitesi

Cumhur Saldan, 1975’ten bu yana aynı dükkanda marangozluk yapıyor. El emeğini “deli işi” olarak tanımlayan usta, yarım asırlık meslek hayatında zanaatkârlığın, dürüstlüğün ve sabrın izini sürüyor.

Koçarlı’da küçük bir marangoz atölyesinin kapısından içeri girildiğinde, ilk fark edilen şey talaş kokusu değil, duvar diplerinde yılların izini taşıyan makineler, raflarda yarım kalmış işler ve tezgâhın üzerinde ahşaptan yapılmış küçük traktörler, kepçeler ve tırlar yer alıyor. Hepsi ahşaptan, hepsi elde yapılmış ve hepsi birbirinden farklı. Bu minyatür dünyayı yaratan isim, 1953 yılında Aydın’ın Koçarlı ilçesinde doğan Cumhur Usta. Yaptığı eserler ise yaklaşık 50 yıllık meslek hayatının sessiz tanıkları.

Çıraklıkla başlayan yolculuk

Cumhur Usta, Koçarlı’da ilkokulu bitirdikten sonra çıraklık hayatına adım attı. Askerlik görevini yaptığı dönemde bile marangozluk mesleğinden kopmadı. 1975 yılında ise bugün hâlâ çalışmaya devam ettiği dükkanını açtı. O günden bu yana aynı adreste, aynı tezgahın başında üretmeye devam ediyor.

Marangozluk şahane bir meslek

Marangozluğun zor ama bir o kadar da keyifli bir meslek olduğunu vurgulayan Cumhur Saldan, mesleğini şu sözlerle anlatıyor: “Marangozluk çok zevkli, şahane bir meslek. Ama herkes yapamaz. Bunu ancak becerebilen sürdürebilir.” Mesleğe başladığı ilk yıllarda her şeyin elle yapıldığını anlatan Cumhur Usta, geçmişle bugünü karşılaştırırken dikkat çekici bir benzetme yapıyor: “Eskiden el çalışırdı, el övünürdü. Şimdi alet çalışıyor, el övünüyor.” Ona göre teknoloji üretimi hızlandırsada eski işçiliğin kalitesi ve dayanıklılığı giderek kayboluyor.

Usta–çırak kültürünün kayboluşu

Cumhur Saldan, yıllar boyunca çok sayıda çırak yetiştirdiğini belirtiyor. Bazı çıraklarının bugün kendi dükkânlarını açtığını, bazılarının ise farklı mesleklere yöneldiğini aktarıyor. Eski çıraklarından hâlâ kendisini ziyarete gelenler olduğunu da ekliyor. Ancak usta–çırak ilişkisinin artık eskisi gibi olmadığını söylüyor: “Çırak devri bitti. Eskiden heves vardı, merak vardı. Şimdi şartlar değişti, herkes daha kolay yollara yöneliyor.” Ustalığın önemli olduğunu kabul etse de asıl farkı yaratanın çıraklık dönemindeki istek ve öğrenme hevesi olduğunu vurguluyor.

Meslek ahlakı ve insan ilişkileri

Marangozluğun yalnızca ahşapla değil, insanla da yapılan bir meslek olduğunu dile getiren Cumhur Usta, müşteriyle kurulan ilişkinin bu işin temel taşlarından biri olduğunu söylüyor. Vatandaştan aldığı olumlu geri dönüşlerin kendisini motive ettiğini belirtiyor. Meslek ahlakını ise tek bir cümleyle özetliyor: “Bir kuruş kimsenin hakkına girmemek bu işin tek çizgisidir.” Aynı zamanda marangozluğun fiziksel zorluklarına da değinen usta; toz, makineler ve ağır iş temposunun ciddi riskler barındırdığını, bu nedenle iş güvenliği ve koruyucu önlemlerin hayati önem taşıdığını vurguluyor.

“Deli işi” oyuncaklar

Cumhur Usta, minyatür ahşap araç yapmaya bir arkadaşının yönlendirmesiyle başladığını anlatıyor. Başlangıçta deneme amaçlı yapılan ilk oyuncaklar, zamanla daha detaylı, daha sağlam ve daha estetik hale geliyor. Her bir aracın ölçüsü, çizimi ve montajı tamamen elde yapılıyor. Bu üretim sürecini tek bir cümleyle özetliyor: “Bunlar deli işi. Çünkü hazır hiçbir şey yok, her parça tek tek uğraş istiyor.” Seri üretimden tamamen uzak bu oyuncaklar, dakikalarla değil; saatler, hatta günlerle ölçülen bir emeğin ürünü. Her bir minyatür araç, ustanın yıllar içinde kazandığı marangozluk bilgisinin ve sabrının küçük bir yansıması. Cumhur Saldan’ın yaptığı bu minyatürler, yalnızca çocuklar için üretilmiş oyuncaklar değil. Aynı zamanda el işçiliğinin, ölçü duygusunun ve estetik anlayışın somut örnekleri. Vidalı, çivili ya da tamamen geçme sistemlerle oluşturulan bu araçlar, ustanın teknik bilgisini de ortaya koyuyor. Her bir parçanın elde çizilmesi, kesilmesi ve birleştirilmesi; bu işi bir hobi olmaktan çıkarıp başlı başına bir ustalık alanına dönüştürüyor. Cumhur Usta’ya göre bu minyatürler, marangozluğun “görünmeyen inceliklerini” anlatmanın en iyi yolu.

Geçmişin Oyunu: Çivi Futbolu

Atölyede yer alan bir diğer dikkat çekici ürün ise Cumhur Saldan’ın kendi üretimi olan çivi futbolu tahtası. Günümüzde neredeyse unutulmuş olan bu oyun, geçmişin oyun kültürünü bugüne taşıyor. Bu tahta, ustanın yalnızca bir marangoz değil, aynı zamanda kültürel hafızanın da taşıyıcısı olduğunu gösteriyor.

Başarı talaşın içinde saklı

Cumhur Saldan için başarı, yalnızca maddi kazançla ölçülen bir kavram değil. Aynı dükkânda yarım asırdır üretmeye devam etmek, mesleğini dürüstlükle sürdürmek ve arkasında sağlam işler bırakmak, onun için gerçek başarı anlamına geliyor. Atölyeden çıkarken üzerinizde kalan talaş kokusu, bu emeğin sessiz ama kalıcı bir hatırlatıcısı oluyor.

Haber: Buket Çetin