Aydın Adnan Menderes Üniversitesi
İletişim Fakültesi / Gazetecilik Bölümü
Öğrenci Uygulama Haber Sitesi

1993 yılında bir hayalle başlayan Alabanda Derneği, bugün antik kenti 12 ay süren kazılarla geleceğe taşıyor. Sezar’ın hocasının ders verdiği, “Çine, Selçuk; Alabanda, Efes olsun!” sloganıyla yola çıkan gönüllüler, bu kadim kenti toprak altından gün yüzüne çıkarıyor.

Aydın’ın Çine ilçesinde, tarihin derinliklerinden gelen bir ses yükseliyor. Bir zamanlar Sezar'ın hocasının konferanslar verdiği, ihtişamıyla göz kamaştıran Alabanda Meclis Evi, hem dernek gönüllülerinin hem de bilim insanlarının özverili çalışmalarıyla yeniden ayağa kalkıyor. 1993 yılında temelleri atılan Alabanda Kültür Varlıklarını Koruma ve Değerlendirme Derneği, bu süreçte sadece kazılara destek olmakla kalmadı, aynı zamanda meclis evinin sesini tüm dünyaya duyurdu. Konu ile alakalı eski dernek başkanı Arif Ali Uyguç ve kazı çalışmalarında görev alan operatör Turgay Duran ile görüştük.

Bir sloganla başlayan yolculuk: “Alabanda Efes olsun”

Derneğin kuruluş yıllarını ve vizyonunu anlatan eski dernek başkanı Uyguç, o dönemdeki heyecanı şu sözlerle dile getirdi: “1993’te derneği kurduğumuzda bir sloganımız vardı. 'Çine, Selçuk; Alabanda, Efes olsun.' Biz haklıydık, Alabanda da Efes kadar değerli bir kenttir. O yıllarda Çineliler bile burası hakkında bilgi sahibi değildi. İnsanlara Alabanda’yı anlatmak için radyo programları yaptık, festivaller düzenledik.” diyerek ifade etti.

Milattan önce 1700'den günümüze

Uyguç, “Alabanda’nın tarihi, resmi kayıtlara göre M.Ö. 1700’lü yıllara kadar uzanıyor. Hitit kayıtlarında Walivanda adıyla anılan, tarih boyunca pek çok önemli ismi ağırlamış. Sezar’ın hocası burada konferans vermiş, bu kadar köklü bir geçmişten bahsediyoruz.” diyerek kentin kültürel ağırlığına dikkat çekti.

Kazmalar ilk kez 1904'te vuruldu

Kentin modern keşif süreci aslında oldukça eskiye dayanıyor. Uyguç, “İlk kazılar 1904-1905 yıllarında Halil Ethem Bey tarafından başlatıldı. Bu kazılarda çıkarılan değerli eserler bugün İstanbul Arkeoloji Müzesi’nde sergileniyor. 1976’da Ethem Adil Tırpan’ın sur duvarları araştırmasıyla devam eden süreç, 1990’larda Aydın Müze Müdürü Emin Yener’in kurtarma kazılarıyla ivme kazandı. 2011-2013 yılları arasında Prof. Dr. Suat Ateşlier ve ardından 2014-2015 yıllarından itibaren Prof. Dr. Ali Yalçın Tavukçu’nun liderliğinde yürütülen çalışmalar, kentin gerçek potansiyelini ortaya çıkardı.” diyerek açıkladı.

Hristiyanlık propagandası ve büyük tahribat

Kentin popülaritesini yitirmesi ise trajik bir döneme denk gelmektedir. Uyguç, “M.S. 529 yılında, tüm Roma sınırlarında pagan tapınaklarının yıkılıp yerine kiliselerin yapıldığı dönemde, Alabanda büyük bir tahribata uğradı. Ancak bugün yapılan kazılar, o dönemden kalan izleri ve kentin görkemini yeniden gün yüzüne çıkarıyor.” diyerek bilgileri aktardı.

Geleceğe Miras

Uyguç, “Şu an Alabanda Derneği Başkanlığını yürüten Makine Mühendisi Nuri Şenkaya ve ekibi, Kültür ve Turizm Bakanlığının “Geleceğe Miras” projesi kapsamında kentin 12 ay boyunca kazılmasını sağlamaktadır. Kent bugün Meclis Evi (Bouleuterion), Agora, Apollon Tapınağı ve devasa tiyatrosu ile ziyaretçilerini ağırlamaya hazır.” diyerek yapılan çalışmalara değindi. Alabanda’nın bir turizm merkezi haline gelmesi için çalışan ekip ve Duran, “Alabanda şu anda turistlere hitap edebilen bir kent haline geldi. Antik kentin bize verdiği o eşsiz keyfi herkesin yaşamasını istiyoruz. Burası her geçen gün daha fazla gezilip görülecek yerlerden biri olmaya devam ediyor.” diyerek ziyaretçilere seslendi.

Bize zaman ayırdıkları için eski dernek başkanı Arif Ali Uyguç ve kazı çalışmalarında görev alan operatör Turgay Duran’a teşekkür ederiz.

Haber: Eylem Zeynep İlhan