Aydın Adnan Menderes Üniversitesi
İletişim Fakültesi / Gazetecilik Bölümü
Öğrenci Uygulama Haber Sitesi

Kocaeli Gebze Teknik Üniversitesi’nde yürütülen bir doktora tezi çalışması, güvenlik teknolojilerinde dikkat çeken bir gelişmeye dönüştü. Araştırma Görevlisi Dr. Seda Kol’un uzmanlık alanı kapsamında yürüttüğü çalışmada geliştirilen grafen tabanlı sensör sistemi, yalnızca hedef patlayıcıya tepki veriyor. Taşınabilir yapısıyla öne çıkan sistemin gelecekte sahada kullanılabilecek cihazlara dönüşmesi hedefleniyor.

Patlayıcı tespitinde kullanılan mevcut sistemler yüksek hassasiyet sunsa da çoğu zaman büyük cihaz yapıları ve maliyetleri nedeniyle sahada kullanım açısından zorluk oluşturabiliyor. Bu soruna çözüm üretmek amacıyla Gebze Teknik Üniversitesi’nde yürütülen doktora tezi çalışmasında geliştirilen yeni nesil sensör teknolojisi, güvenlik alanında dikkat çekti. Malzeme Bilimi ve Mühendisliği alanında uzman olan Araştırma Görevlisi Dr. Seda Kol tarafından yürütülen “TNT Tabanlı Patlayıcıların Tespiti için Lazerle İndüklenmiş Grafen Sensörlerin Geliştirilmesi” başlıklı doktora çalışmasında, yalnızca TNT molekülünü algılayabilen seçici bir sensör sistemi geliştirildi. Çalışmada lazerle oluşturulan grafen yüzeyler özel peptidlerle birleştirildi. Böylece sensörün farklı maddelere değil, doğrudan hedef patlayıcıya tepki vermesi sağlandı. Laboratuvar testlerinde elde edilen sonuçlar, sistemin seçicilik ve hassasiyet açısından umut verdiğini ortaya koydu. Detayları Seda Kol ile yaptığımız söyleşide ele aldık

Bu çalışmayı yapmaya sizi yönelten nedenler neydi?

Patlayıcı tespitinde kullanılan mevcut teknolojiler yüksek hassasiyetle çalışsa da saha kullanımında bazı sınırlamalarla karşılaşılabiliyor. Özellikle büyük boyutlu cihazlar, yüksek maliyetler ve taşınabilirlik sorunları güvenlik ekiplerinin hızlı müdahale süreçlerini zorlaştırabiliyor. Bunun yanında bazı sistemlerin farklı maddelere de tepki verebilmesi yanlış alarm riskini artırabiliyor. Bu nedenle son yıllarda daha küçük, taşınabilir ve seçici algılama yapabilen sensör teknolojilerine yönelik çalışmalar önem kazanmaya başladı.

Bu araştırma nasıl ortaya çıktı?

Günümüzde güvenlik tehditlerinin artmasıyla birlikte özellikle patlayıcıların hızlı şekilde tespit edilmesi çok önemli hale geldi. Ancak mevcut sistemler çoğu zaman büyük, taşınması zor ve maliyetli olabiliyor. Biz de doktora çalışmamızda sahada kullanılabilecek, taşınabilir, maliyeti daha uygun ve güvenilir bir sensör geliştirmeyi amaçladık.

Geliştirilen sensör nasıl çalışıyor?

Biz bu yüzeyleri ‘akıllı yüzeyler’ olarak tanımlıyoruz. Grafen yüzeyleri özel peptidlerle modifiye ettik. Bu peptidler yalnızca hedef molekül olan TNT’yi tanıyor. Ortamda TNT bulunduğunda yüzeyde elektriksel bir değişim meydana geliyor ve sensör bunu algılıyor. Farklı maddelere tepki vermemesi de sistemin seçici olduğunu gösteriyor. Kol, mevcut sistemlerde hassasiyet kadar seçiciliğin de önemli olduğuna dikkat çekerek, farklı maddelerin algılanmasının yanlış alarmlara neden olabildiğini ifade etti.

Bu çalışma laboratuvardan sahaya taşınabilecek bir teknolojiye dönüşebilir mi?

Çalışma henüz laboratuvar aşamasında ancak elde edilen bulgular uygulamaya dönük önemli bir potansiyel taşıyor. Şu anda malzeme geliştirme sürecini tamamlamış durumdayız ve laboratuvar ortamında oldukça başarılı sonuçlar elde ettik. Çalışmalarımız, geliştirdiğimiz sistemin hedeflenen maddelere karşı yüksek hassasiyet gösterebildiğini ortaya koydu. Ancak bu noktadan sonra teknolojinin sahaya aktarılabilmesi için farklı disiplinlerle ortak çalışmalar yürütülmesi gerekiyor.  Özellikle mühendislik, elektronik ve cihaz tasarımı alanlarında yapılacak iş birlikleriyle bir prototip geliştirilmesi mümkün olabilir. Kullandığımız malzemenin taşınabilir özellikte olması da bu süreci avantajlı hale getiriyor. Bu sayede sistemin küçük cihazlara entegre edilmesi ve taşınabilir güvenlik teknolojileri içerisinde değerlendirilmesi oldukça uygulanabilir görünüyor. Bugün laboratuvar ölçeğinde elde ettiğimiz sonuçların, ilerleyen süreçte saha kullanımına uygun yerli ve taşınabilir sistemlere dönüşmesi en önemli hedeflerimiz arasında yer alıyor. Özellikle  hızlı tespit ve hızlı müdahale gerektiren güvenlik alanlarında bu tür teknolojilerin önemli katkılar sağlayabileceğini düşünüyoruz.

Kocaeli’de yürütülen bu doktora çalışması, yalnızca akademik bir laboratuvar araştırması olarak değil, gelecekte sahada kullanılabilecek yerli ve yenilikçi güvenlik çözümlerinin geliştirilmesine yönelik önemli bir adım olarak değerlendiriliyor. Özellikle hızlı müdahale gerektiren alanlarda kullanılabilecek küçük ve taşınabilir sistemlerin, güvenlik teknolojilerinde yeni bir yaklaşım oluşturabileceği ifade ediliyor. Araştırma Görevlisi Dr. Seda Kol’a verdiği değerli bilgiler ve katkılarından dolayı teşekkür ederiz.

Haber: Buket Çetin