Aydın Adnan Menderes Üniversitesi
İletişim Fakültesi / Gazetecilik Bölümü
Öğrenci Uygulama Haber Sitesi

Sakarya’da babasından devraldığı süpürgecilik mesleğini 50 yıldır sürdüren Sakarya Ticaret Borsası Meclis Üyesi ve Süpürgeciler Başkanı Kadir Sayman, el yapımı süpürgenin kaybolmaya yüz tuttuğu yönündeki söylemlere karşı çıkıyor. Sayman, “Adapazarı’ndan haftada 50 bin süpürge çıkıyor ve satılıyor. Bu bir nostalji değil, yaşayan bir sektör.” dedi.

El emeğine dayanan birçok geleneksel meslek teknoloji ve şehirleşme karşısında yok olurken, Sakarya’da süpürgecilik hâlâ ayakta durmaya çalışıyor. Bu direnişin en önemli temsilcilerinden biri ise 50 yıldır aynı mesleğin içinde olan Kadir Sayman. Sakarya Ticaret Borsası Meclis Üyesi olan ve aynı zamanda süpürgeciler esnafının başkanlığını yürüten Sayman, süpürgeciliğin “kaybolan bir meslek” değil, yeterince sahip çıkılmayan bir sektör olduğunu vurguladı.

Bu meslek bana babamdan kaldı

Kadir Sayman, süpürgecilik ile çocuk yaşta tanıştığını ve bu mesleğin kendisi için bir işten çok yaşam biçimi olduğunu belirtti. Mesleği için, “Babamdan kaldı. Kendimi bildim bileli bu mesleğin içindeyim. Okuldan sonra dükkâna gelirdik. Ustaların önünde el pençe dururduk. Meslek böyle öğrenilirdi.” diyen Sayman, süpürgeciliğin sabır ve disiplin gerektiren bir zanaat olduğunu ifade etti.

Bir süpürge nasıl doğar? Beş aşamalı emek

El yapımı bir süpürgenin, tek kişinin işi olmadığını belirten Sayman, üretim sürecinin beş ayrı ustalık aşamasından geçtiğini belirtti. Bu aşamalar, zaire (ham maddenin ayrıştırılması), taslak (gövde), tepe (sap kısmı), dikiş ve meydan (temizlik–paketleme) olarak sıralanıyor. “Bir süpürge tamamlanana kadar en az beş ustanın elinden geçer. Bu yüzden her süpürge aslında kolektif bir emeğin ürünüdür” diyen Sayman’a göre iyi bir süpürgeyi anlamak için uzman olmaya gerek yok. “Otunun beyaz olması, dolgun olması, elinize aldığınızda sallanmaması kaliteli olduğunu gösterir.” diyen Sayman, süpürgenin kullanım süresinin ise 3 ila 6 ay arasında değiştiğini belirtti. İki yıl dayanan bir süpürgenin ise çok az kullanıldığını özellikle vurguladı.

Süpürge otu artık Türkiye’de yetişmiyor

Bir dönemin süpürge tarlalarıyla dolu ovalarının artık geride kaldığını ifade eden Sayman, ham maddeye ulaşmanın en büyük sorunlardan biri hâline geldiğini söyledi. Bugün süpürge otunun Moldova, Sırbistan ve Özbekistan gibi ülkelerden ithal edildiğini belirten Sayman, Türkiye’de köylü nüfusunun yaşlanmasının ekimi bitirdiğini dile getirdi. Mesleğin geleceğini tehdit eden en büyük unsurun insan gücü eksikliği olduğunu söyleyen Sayman, gençlerin bu işe mesafeli durduğunu ifade eti. “Herkes masa başı iş istiyor. Pis iş, kükürt var, emek var. O yüzden gençler gelmiyor.” diyen Sayman, Adapazarı’ndaki ustaların büyük bölümünün 60 yaşın üzerinde olduğunu belirtti

Kaybolan bir meslek olsaydı bu rakamlar olmazdı

Süpürgeciliğin yok olduğu yönündeki algıya net bir dille karşı çıkan Sayman, üretim rakamlarıyla konuştu. “Kendi atölyemden haftada 5 bin süpürge çıkıyor. Adapazarı’nda 70 kayıtlı süpürgeci esnaf var. Haftalık toplam üretim 50 bin adede ulaşıyor ve tamamı satılıyor.” diyerek bu zanaatın hâlâ güçlü olduğunu vurguladı.

Gelin süpürgesi geleneği tamamen bitmedi

Eskiden süpürgelerin nazar boncuğu ile süslendiğini hatırlatan Sayman, bu geleneğin özellikle bazı bölgelerde devam ettiğini söyledi ve “Gelin süpürgesi hâlâ isteniyor. Özellikle Adana, Urfa ve Antep taraflarında talep var. Bizde bu işi yapan bir ustamız kaldı. İstek olursa süsleyip veriyoruz.” dedi.

Süpürgeciliğin geleceği Sakarya’dan kayabilir

Sakarya’nın artık bir sanayi kenti hâline geldiğini belirten Sayman, bu dönüşümün el sanatlarını olumsuz etkilediğini söyledi. Geçmişte süpürgeciliğin merkezi olan Edirne’den sonra üretimin Sakarya’ya kaydığını hatırlatan Sayman, ilerleyen yıllarda bu merkezin Balıkesir ya da Samsun olabileceğini ifade etti.

Sakarya’nın sokakları kendi süpürgesiyle süpürülmeli

Sayman, yerel yönetimlere de çağrıda bulundu. “Edirne’nin sokakları Edirne süpürgesiyle süpürülüyor. Maraş Belediyesi bizim süpürgelerimizi kullanıyor. Bu meslek Adapazarı'nın ise, Sakarya’nın sokakları da burada üretilen süpürgelerle süpürülmeli.” diyerek yerel üretime sahip çıkılması gerektiğini vurguladı.

Haber: Talha Kahya