Aydın Adnan Menderes Üniversitesi
İletişim Fakültesi / Gazetecilik Bölümü
Öğrenci Uygulama Haber Sitesi

Aydın Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünde Yapı Denetim Şube Müdürü ve İmar ve Planlama Şube Müdürü olarak görev yapan Erman Avanaş, yapı güvenliğinde en kritik eşik olarak beton dökümünden hemen önce yapılan kontrolü işaret etti. Avanaş, yıl içinde her yapı denetim şirketinden altı şantiyenin habersiz denetlendiğini belirtirken, sahada en büyük sorunun ustaların uyarılara direnmesi ve hatalı imalatın sökülmesinin ağır görülmesi olduğunu söyledi. Vatandaşın ise binaya dair bazı bilgilere karekodla ulaşabildiğini hatırlattı.

Şantiyede bir günün ritmini çoğu zaman beton belirler ama riskin büyüdüğü an, beton dökülmeden hemen öncesidir. Çünkü o dakikadan sonra yapılan bir hata, sadece şantiyenin programını değil, binanın ömrünü etkileyebilecek bir sonuç doğurabilir. Aydın’da yapı denetimi sürecini anlatan Erman Avanaş’a göre bu nedenle denetimin en kritik kırılma noktası, beton dökümünden hemen önce yapılan kontrol. Avanaş, sahada denetimin insan faktörüne çarptığı yerin ise usta-uygulama hattı olduğunu vurguluyor.

Denetimin en kritik anı: Beton dökümünden hemen önce

Avanaş, denetimin iki kanaldan yürüdüğünü belirtti. Buna göre yıl içinde her yapı denetim şirketinin altı şantiyesi seçiliyor ve bu şantiyelerde habersiz denetimler yapılıyor. Günlük sahada ise beton dökülecek şantiyelere gidilerek demirin projeye uygun döşenip döşenmediği ve imalatın doğruluğu kontrol ediliyor. Avanaş, “Kritik denetimler ise beton dökümünden hemen önce yapılan denetimler en kritik denetimler oluyor.” dedi.

En büyük problem ustalar: Uyarıya direnç ve söküm maliyeti

Avanaş’a göre sistemin sahada zorlandığı yer çoğu zaman mevzuat değil, uygulama. İnşaat sektöründe imalatın büyük ölçüde usta işçiliği üzerinden yürüdüğünü belirten Avanaş, yapı denetim şirketlerinin en fazla karşılaştığı sorunun, uyarılara uyulmaması ve hatalı imalatın sökülmesinin ağır görülmesi olduğunu söyledi. Avanaş, “Ustaların yapı denetim şirketlerinin uyarılarına uymaması, o konuda direnmeleri veya yaptıkları imalatı sökmenin onlara çok ağır gelmesi en fazla karşılaştıkları sorun bu.” ifadelerini kullandı.

Vatandaş denetimi nasıl görür: Karekodla bilgi, tutanaklar kamuya açık değil

Ruhsat alınarak yapılan tüm yapıların denetim sistemine tabi olduğunu belirten Avanaş, “Denetlenmeme gibi şansı yok.” dedi. Vatandaşın bir binaya ilişkin bilgilere erişebildiği pratik aracın, bina tamamlandıktan sonra girişe yapıştırılan bina kimlik sertifikası olduğunu söyleyen Avanaş, karekod okutulduğunda binaya dair bilgilere ulaşılabildiğini ifade etti. Ancak denetim sonrası hazırlanan tutanakların kamuoyuyla paylaşılmadığını belirten Avanaş, “Denetim sonunda hazırladığımız tutanaklar var, bunlar kamuoyuyla paylaşılmıyor.” dedi. Bu durum, sahada denetim yapıldığı vurgusu ile denetimin ayrıntılarına erişim beklentisi arasındaki ‘şeffaflık’ sorusunu gündeme getiriyor.

Yalıtım ve çatı araları ceza konusu, demirde eksiklik iş almaktan men nedeni

Yaptırımların ihlalin niteliğine göre değiştiğini söyleyen Avanaş, yalıtım projelerine aykırılıkların zaman zaman daha sık görülebildiğini, sahil bölgelerinde çatı aralarıyla ilgili aykırılıkların öne çıktığını belirtti. Daha ağır yaptırımı doğuran alanın ise demir imalatları olduğunu vurgulayan Avanaş, “İş almaktan men cezası genelde demirlerdeki eksikliklerden meydana geliyor.” ifadelerini kullandı. 

Deprem güvenliği ve dönüşüm

Deprem güvenliği açısından Aydın’ın eski yerleşim dokusuna dikkat çeken Avanaş, çözümün kentsel dönüşüm olduğunu ancak sürecin ekonomik gerekçelerle tıkandığını söyledi. Riskli yapı sürecine girildiğinde binanın riskli çıkması halinde yıkım zorunluluğunun devreye girdiğini belirten Avanaş, yeniden yapım maliyetinin birçok kişiyi bu sürece girmekten alıkoyabildiğini ifade etti.

Aynı zincirin öteki halkası: Plan değişikliği baskısı

Avanaş, İmar ve Planlama Şube Müdürlüğü görevi kapsamında plan değişikliği taleplerinde öne çıkan başlıkların da kentteki dönüşüm tartışmasıyla iç içe geçtiğini dile getirdi. Avanaş’a göre Aydın’da plan değişikliği taleplerinde trafo amaçlı değişiklikler dikkat çekiyor, mahallelerin enerji ihtiyacını karşılamak için parklarda trafo alanlarına dönük talepler geliyor. Bunun yanı sıra ticaret ve turizm amaçlı plan değişikliklerinin de yoğunlaştığını belirten Avanaş, kıyılarda planlama baskısının artacağını söyledi.

Planların alenî olduğunu vurgulayan Avanaş, askı süreçlerinin idarelerin internet siteleri ve duyuru panoları üzerinden yürütüldüğünü, ayrıca yerinde tabela asma zorunluluğunun daha sıkı hale geldiğini ifade etti. İtirazların ise çoğunlukla sivil toplum yapılarından geldiğini belirten Avanaş, itirazların doğal yapıyı bozma, ekolojik dengeyi korumama ve plan kademeli birliğine aykırılık başlıklarında yoğunlaştığını söyledi.

Haber: Ferit Tercan