Aydın Adnan Menderes Üniversitesi
İletişim Fakültesi / Gazetecilik Bölümü
Öğrenci Uygulama Haber Sitesi

Aydın’da dövmeye olan ilgi son yıllarda artarken, sosyal medya, ekonomik koşullar ve değişen estetik anlayışı dövme tercihlerini etkiliyor. Dövme sanatçıları ucuz fiyat arayışının hijyen ve pişmanlık riskini artırdığına dikkat çekerken, dermatoloji uzmanı Özlem Özcanoğlu cilt sağlığı ve enfeksiyon riskine, psikolog Mihriban Kaya ise anlık karar, kimlik inşası ve görünür olma ihtiyacına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Dövme, geçmişte daha çok gizlenen ya da çekinilerek yaptırılan bir tercih olarak görülürken, bugün Aydın’da daha görünür hale geldi. Sosyal medya paylaşımları, ünlülerin dövmeleri, değişen estetik anlayışı ve gençlerin etkisiyle dövme artık yalnızca belirli bir kesimin tercihi olmaktan çıktı. Ancak ilginin artması ekonomik tercihleri, hijyen riskini, cilt sağlığına ilişkin sorunları ve anlık kararlarla yapılan dövmelerde pişmanlık ihtimalini de gündeme getiriyor.

İlgi arttı, bakış açısı değişti

Aydın’da 6 yıldır dövme sektöründe olduğunu belirten dövme sanatçısı Buket Onat, dövmeye olan ilginin her geçen yıl arttığını söyledi. Onat’a göre bu artış yalnızca Aydın’a özgü değil, Türkiye genelinde de gözlemlenen bir değişimin parçası. Onat, “İnsanların dövmeye ve sektöre bakış açısı son 5 yılda çok değişti. Bu yüzden ciddi bir artış hissediliyor diyebiliriz.” dedi. Dövme sanatçısı Caner Kotan da Aydın’da son yıllarda dövmeye bakışın genişlediğini belirterek, insanların dövmeyi yalnızca bir süs olarak değil, vücudun bir parçası ve ifade biçimi olarak görmeye başladığını söyledi. Ayaz Mekik ise dövmeye olan talebin yalnızca gençlerle sınırlı kalmadığını, orta yaş ve daha ileri yaş gruplarında da ilginin arttığını belirtti. Psikolog Mihriban Kaya da dövme yaptırma kararının psikolojik arka planında kimlik inşası, aidiyet duygusu, duygusal boşalma ve kontrol duygusu gibi motivasyonların yer alabildiğini söyledi.

Görünmeyen yerlerden görünür alanlara

Dövmenin geçmişte daha çok gizli bölgelere yaptırıldığını belirten Onat, bugün insanların dövmelerini hem görmek hem de göstermek istediğini söyledi. Sosyal medyanın bu değişimde etkili olduğunu ifade eden Onat, “Önceden ‘görünmeyen bir yerimde olsun’ deniyordu. Şimdi insanlar hem görmek hem de göstermek istiyor.” dedi. Mekik de toplumdaki eski yargıların yeni nesille birlikte kırılmaya başladığını belirterek, dövmeli bireylere yönelik olumsuz bakışın eskisi kadar güçlü olmadığını ifade etti. Kaya ise dövmenin özellikle gençlerde bireyselleşme ve özgürleşme süreci ile bağlantılı olabileceğini belirterek, kişinin kendi bedeni üzerinde söz sahibi olma isteğinin bu kararda etkili olabileceğini söyledi.

Sosyal medya ve ekonomi tercihleri etkiliyor

Dövme sanatçılarına göre sosyal medya, müşterilerin dövme tercihlerini doğrudan etkileyen başlıklardan biri. Onat, sosyal medyada görülen küçük detay dövmelerin müşteriler için tetikleyici olabileceğini söyledi. Kotan, film oyuncuları, futbolcular ve beğenilen kişilerin dövmelerinin müşteriler tarafından talep edilebildiğini belirtirken, Mekik sosyal medyada paylaşılan dövmelerin talep edilen tarzı da belirlediğini dile getirdi. Kaya da sosyal medyanın dövme yaptırma motivasyonunu şekillendirdiğini belirtti. İnsanların dövmelerini çevrimiçi kimliklerinin bir parçası olarak sergileyebildiğini söyleyen Kaya, beğeni almak, onaylanmak ve görünür olma ihtiyacının dövme kararını hızlandırabileceğini ifade etti. Ekonomik koşullar da dövme tercihlerini doğrudan etkiliyor. Onat, geçmişe göre bireylerin büyük kol ya da sırt kaplama gibi daha büyük boyuttaki çalışmalara ayırdığı bütçenin azaldığını, bu durumun tercihleri daha küçük ve minimal tasarımlara yönelimi artırdığını belirtti. Kotan da bütçesi sınırlı olan kişilerin daha küçük dövmelerle başladığını söyledi. Mekik ise fiyat sorup yaptırmayanların arttığını belirterek, özellikle öğrencilerde ucuz fiyat arayışının daha belirgin hale geldiğini ifade etti.

Ucuz fiyat pişmanlığa ve sağlık riskine dönüşebiliyor

Dövme sanatçıları, ucuz fiyat nedeniyle hijyen koşulları yeterli olmayan ya da yetkisiz ortamlarda yapılan dövmelerin sonradan daha büyük maliyetlere yol açabildiğini belirtti. Onat, evde yapılan ya da yeterli işçilik taşımayan dövmelerin kapatma işlemleriyle sık sık karşılarına çıktığını söyledi. Onat, “Daha az bütçeyle daha çok dövme sahibi olabilirim düşüncesiyle yapılan işlerde sonrasında pişmanlık olabiliyor. Onları kapatmak daha yüksek bütçelerle atlatılmaya çalışılıyor.” dedi. Kotan, merdiven altı ya da evde yapılan dövmelerden sonra kapatma taleplerinin arttığını belirtti. Mekik ise bilinçsizce yapılan ilk dövmelerin çoğu zaman pişmanlığa dönüştüğünü, merdiven altı yerlerden gelen düzeltme taleplerinin fazla olduğunu ifade etti. Dermatoloji uzmanı Özlem Özcanoğlu ise hijyen koşulları yeterli olmayan yerlerde yapılan dövmelerin yalnızca estetik değil, sağlık açısından da risk taşıdığını söyledi. Steril olmayan ortamlarda enfeksiyonun yanı sıra hepatit ve HIV/AIDS gibi bulaşıcı hastalıkların görülebileceğini belirten Özcanoğlu, dövmenin hijyen koşulları iyi olan ve steriliteye dikkat eden yerlerde yapılması gerektiğini vurguladı.

Hijyende ilk bakılacak yer steril malzeme

Dövme yaptırmak isteyenlerin stüdyo seçerken hijyen koşullarına dikkat etmesi gerektiğini belirten Onat, kullanılan malzemelerin steril şekilde hazırlanmasının önemli olduğunu söyledi. Onat’a göre iğnelerin kişiye özel açılması, paketinden müşterinin önünde çıkarılması ve ortamın temizliği temel kriterler arasında yer alıyor. Kotan, dövme yaptırmak isteyenlerin daha önce o stüdyoda işlem yaptırmış kişilerden referans alabileceğini, sosyal medya hesaplarını inceleyebileceğini ve mümkünse dövme yapılan ortamı gözlemleyebileceğini belirtti. Mekik ise yalnızca stüdyonun dış görünüşüne bakmanın yeterli olmadığını, kullanılan boya, ekipman ve dövme makinesinin temizliği gibi ayrıntıların da önemli olduğunu söyledi. Özcanoğlu da dövme yaptırmadan önce dövme yapılacak bölgede herhangi bir deri lezyonu ya da enfeksiyon bulunmaması gerektiğini belirtti. Dövmede renk pigmentinin derinin dermis tabakasına verildiğini söyleyen Özcanoğlu, bu işlemin ciltte yabancı cisim reaksiyonu oluşturabileceğini ifade etti. Özcanoğlu, “Tek kullanımlık, mutlaka kişiye özel iğnelerin olduğu stüdyolarda yapılması gerekir. Bu çok önemli.” dedi. Sedef hastalığı, liken planus, deri kanseri öyküsü ya da şüpheli ben ve lezyon bulunan kişilerde dövmenin risk oluşturabileceğini dile getiren Özcanoğlu, ciltteki ben, leke ya da şüpheli oluşumların üzerine dövme yapılmasının sakıncalı olduğunu söyledi.

Dövme sonrası belirtiler dikkate alınmalı

Dövme sonrası bakımın da en az işlem kadar önemli olduğunu belirten Özcanoğlu, en sık yapılan hataların iyi nemlendirmemek ve güneşten korumamak olduğunu söyledi. Dövme yapılan bölgenin yara iyileşmesi gibi düşünülmesi gerektiğini ifade eden Özcanoğlu, kabukları koparmanın, yanlış krem kullanmanın ya da erken güneşe çıkmanın iyileşme sürecini olumsuz etkileyebileceğini belirtti. Dövme sonrası kızarıklık, sulantı, kaşıntı, kabarıklık, hassasiyet, ağrı, kabuklanma ya da kanama gibi belirtilerde beklenmemesi gerektiğini söyleyen Özcanoğlu, bu durumda dermatoloji uzmanına başvurulması gerektiğini ifade etti. Özellikle kırmızı pigmentlerde alerjik reaksiyon riskinin daha fazla olduğunu belirten Özcanoğlu, dövme sildirme işlemlerinin de mutlaka dermatolog tarafından yapılması gerektiğini vurguladı.

En çok pişmanlık isim ve çift dövmelerinde

Dövme sanatçılarına göre en çok pişman olunan dövmelerin başında isim, tarih ve çift dövmeleri geliyor. Onat, isim dövmelerini bir dönem prensip olarak yapmadıklarını, hâlâ bu tür taleplerde müşterilere düşünmeleri için zaman tanıdıklarını söyledi. Onat, çift dövmelerinde isim yerine ortak anıyı temsil eden sembollerin tercih edilmesini önerdi. Kotan da çift dövmeleri, isim, tarih ve baş harf gibi tasarımlardan pişmanlık duyulduğunu belirtti. Mekik ise özellikle çift isimlerinin sonradan kapatma taleplerine dönüştüğünü söyledi. Kaya da isim, tarih ve çift dövmelerinde pişmanlık riskinin daha yüksek olabileceğini belirtti. Özellikle yoğun duygularla alınan kararların daha sonra kişiyi rahatsız edebileceğini söyleyen Kaya, ilişkinin başında ya da aşk duygusunun yoğun olduğu dönemlerde yapılan dövmelerin sonradan pişmanlığa dönüşebildiğini ifade etti. Kaya, “Bir kişiye yüklenen anlamla dövme yaptırmak, daha fazla pişmanlık getirebilir. Zamanla duygu yoğunluğunun azalması halinde insanın değerleri de değişebilir.” dedi.

Anlık kararda beklemek gerekiyor

Dövmenin kalıcı bir işlem olması nedeniyle karar sürecinin önemine dikkat çeken sanatçılar, anlık hevesle gelen müşterilere zaman zaman beklemelerini önerdiklerini söyledi. Onat, müşterinin sonradan pişman olabileceğini düşündükleri durumlarda işlemi hemen yapmadıklarını belirtti. Onat, “Kararın anlık alındığını ve ileride pişmanlık yaratma ihtimali bulunduğunu düşündüğümüz durumlarda işlemi erteliyoruz. Hatta ikinci veya üçüncü görüşmelerde dahi, gerekli gördüğümüz durumlarda ‘acele etmeyin’ dediğimiz oluyor.” ifadelerini kullandı. Kotan da ön görüşmede müşteriye dövmeyi neden istediğini ve ne kadar zamandır düşündüğünü sorduğunu belirterek, anlık heves gördüğünde müşteriden biraz daha beklemesini istediğini söyledi. Mekik ise kararsız kalan müşterilerle birlikte tasarım süreci yürüttüklerini, bu sayede kişiye düşünme fırsatı verdiklerini ifade etti. Kaya da anlık kararla dövme yaptırmanın pişmanlık riskini artırabileceğini belirtti. Anlık kararların çoğu zaman yoğun duygularla alındığını söyleyen Kaya, kişinin dövme yaptırmadan önce “Bu sonradan bende pişmanlık yaratır mı?” ve “Yaratırsa bunu kabul edebilir miyim?” sorularını kendisine sorması gerektiğini ifade etti. Kaya, özellikle ergenlik döneminde karar verme sürecinin daha duygusal ilerleyebileceğini belirterek, 18 yaş altındaki bireylerde aile onayı ve yönlendirmesinin önemli olduğunu söyledi.

Dövme ihtiyaç değil, ifade biçimi

Dövmenin ihtiyaç mı yoksa lüks harcama mı olduğu konusunda sanatçılar farklı yorumlar yapsa da ortak nokta, dövmenin kalıcı bir ifade alanı olduğu yönünde. Onat, dövmeyi estetik bir aksesuar olarak gördüğünü ancak birçok kişi için duygusal bir anlam taşıyabildiğini söyledi. Kotan, dövmenin kimileri için kişisel ihtiyaç, kimileri için değişim isteği, kimileri için ise ruhunu yansıtma biçimi olduğunu ifade etti. Mekik ise dövmenin bir ihtiyaçtan çok zevk ve kişisel tercih olduğunu belirterek, “Bence tamamen ifade biçimi. Kendini ifade etmenin en kolay yolu dövme diyebiliriz.” dedi. Kaya’ya göre dövme bazı kişiler için yalnızca estetik bir tercih olurken, bazı kişiler için duygusal rahatlama ya da başa çıkma yöntemi olabiliyor. Kayıp, yas veya travma sonrası dövmenin bir anlamlandırma biçimi olarak görülebileceğini belirten Kaya, kişinin zor bir yaşam deneyimini bedeninde sembolleştirmek isteyebileceğini söyledi.

Aydın’da dövme kültürü hem büyüyor hem de görünür hale geliyor

Aydın’da dövmenin daha görünür hale geldiğini belirten sanatçılar, buna rağmen bazı önyargıların hâlâ sürdüğünü söyledi. İş hayatı, aile baskısı ve toplumun bakışı nedeniyle görünmeyen bölgelere dövme yaptırmak isteyenlerin hâlâ bulunduğunu belirten sanatçılar, buna karşın dövmenin artık daha geniş bir kesim tarafından kabul gördüğünü ifade etti.

Dövme sanatçılarına ve uzmanlara göre Aydın’da dövme kültürü hem büyüyor hem de görünür hale geliyor. Ancak bu büyümenin sağlıklı ilerlemesi için dövme yaptırmak isteyenlerin yalnızca fiyatı değil hijyeni, cilt sağlığını, işçiliği, stüdyo güvenilirliğini ve kararın kalıcılığını da dikkate alması gerekiyor.

Haber: Ferit Tercan